USD/TRY ₺50,46 +0.05%
EUR/TRY ₺55,51 -0.08%
GBP/TRY ₺66,66 +0.01%
CHF/TRY ₺60,02 -0.05%
JPY/TRY ₺31,68 +0.00%
SAR/TRY ₺13,45 +0.04%
CAD/TRY ₺35,27 -0.06%
AUD/TRY ₺33,95 -0.05%
ALTIN/GR ₺6.176 -0.97%
USD/TRY ₺50,46 +0.05%
EUR/TRY ₺55,51 -0.08%
GBP/TRY ₺66,66 +0.01%
CHF/TRY ₺60,02 -0.05%
JPY/TRY ₺31,68 +0.00%
SAR/TRY ₺13,45 +0.04%
CAD/TRY ₺35,27 -0.06%
AUD/TRY ₺33,95 -0.05%
ALTIN/GR ₺6.176 -0.97%
Cumhuriyetin fetret dönemi
Dünya

Cumhuriyetin fetret dönemi

0 görüntülenme 386 kelime

Fetret sözcüğü bozulan düzenin, gerileyişin, çöküşün ardından yeniden kuruluşa kadar geçecek süreyi ifade etmek üzere kullanılır.

Osmanlı Devleti de fetret olarak ifade edilen böyle bir dönem geçirmiştir. Yıldırım Bayezit’in Timur’a karşı 1402 Ankara Savaşı’nı kaybedip esir düşmesi üzerine, Anadolu siyasal birliği parçalanmış; Yıldırım Bayezit’in şehzadeleri ayrı beylikler oluşturarak Osmanlı Devleti dağılma sürecine girmiş; Şehzade Çelebi Mehmet devleti toparlamış ve bozulan düzeni yeniden oluşturmuştur. Bu dönem, 1402-1413 dönemi, Osmanlı tarihinde “Fetret Dönemi” olarak anılır.

Cumhuriyetin tasfiyesi süreci 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle başlamış, Cumhur İttifakı yönetimiyle netleşerek derinleşen bir düzensizliğe, gerileyiş, çöküş dönemine girmiştir. Prof. Dr. Okan Toygar, 31 Ekim 2026 günlü yayımlanan makalesinde dönem “dekadans”; gerileyiş, çöküş olarak tanımlamaktadır.

Prof. Dr. Ümit Kocasakal, İstanbul Baro başkanı olarak 27 Ekim 2026 günlü yer alan söyleşide, Cumhuriyetin karşı karşıya olduğu tehlikeleri, “üniter yapının, ulus devletin, 1923 Cumhuriyetinin tasfiyesi, Lozan’ın reddi” olarak vurgulamıştır. Çoğu makalede de toplumsal çürümüşlük betimlemesi yapılmaktadır.

Bugünlere süreç sonunda gelinmiştir. Olayın iç ve dış dinamikleri, etkenleri vardır. İç etken, toplumda Cumhuriyeti, kazanımlarını içselleştirmemiş geniş bir kitlenin varlığı, değer yargıları; emperyalist ülkelerle işbirliğine yatkın, komprador olarak da nitelendirilen bir grubun tutumudur. Dış etken ABD’nin Büyük Genişletilmiş Ortadoğu Projesi, bu projede Türkiye’ye biçilen roldür.

BOP-GOP uygulaması 1970’li yılların ortasında başlamış; ülkemizde de Fethullah Gülen hareketi/cemaatinin oluşması olarak da yansımıştır. Fethullah Gülen hareketinin kısa sürede sivil-asker bürokratlar, iş insanları, medya ve futbol kulüplerine kadar yaygınlaşması; karakter, kişilik zaaflarının yanı sıra, Cumhuriyetin ilkelerinin kazanımlarının içselleşmediğini de göstermektedir.

Projenin bölge için hedeflediği siyasal düzen ılımlı İslam, ekonomik düzen de serbest piyasa ekonomisi, bölgenin dünya finans piyasalarına açılması, eklemleşmesi uygulamada Türkiye pilot ülke olarak seçilmiştir.

12 Eylül 1980 darbesi, BOP-GOP uygulamasının bir aşamasıdır. Darbe ile 24 Ocak kararlarının uygulamaya geçişi desteklenmiş, Türk-İslam sentezi sloganı altında Cumhur İttifakı’nın nüvesi oluşturulmuş; Cumhuriyetin kurumsal yapısı zedelenmiş ve ilkelerini, kazanımlarını savunacak örgütler devreden çıkarılmıştır.

Ahlaki çürüme, Özal dönemi ile başlamıştır. “‘Köşe dönme, malı götürme, memurun işini bilir olması, anayasanın bir kez delinmesi” bu dönemin sloganları, uygulamalarıdır.

İç ve dış dinamiklerin etkisi, karşıtlarının, komprador ve Gülen cemaatinin desteği ile, ılımlı İslam sentezi AKP’nin Kasım 2002’de yüzde 35 oyla iktidara gelmesi sağlanmıştır

Süreç, sürecin ulaşacağı sonuç öngörülerek uyarılar yapılmış, örneğin 23 Mart 2003 tarihinde “Seksen yıl süren ” yorumu yapılmış; ancak ciddiye alınmamıştır.

Toplumlar, söylemle değil kendi iradeleri ile bağımsız, özgür, onurlu yaşarlar. Toplumun çoğunluğu Cumhuriyetin kuruluş kodlarını, ilkelerini, kavramlarını içselleştirir. bu dönemi aşar, toparlanma sürecine girer.

Paylaş:

İlgili Haberler