USD/TRY ₺50,30 +0.00%
EUR/TRY ₺55,40 +0.00%
GBP/TRY ₺66,28 +0.00%
CHF/TRY ₺59,76 +0.00%
JPY/TRY ₺31,45 +0.00%
SAR/TRY ₺13,40 +0.00%
CAD/TRY ₺35,17 +0.00%
AUD/TRY ₺33,90 +0.00%
ALTIN/GR -- +0.00%
USD/TRY ₺50,30 +0.00%
EUR/TRY ₺55,40 +0.00%
GBP/TRY ₺66,28 +0.00%
CHF/TRY ₺59,76 +0.00%
JPY/TRY ₺31,45 +0.00%
SAR/TRY ₺13,40 +0.00%
CAD/TRY ₺35,17 +0.00%
AUD/TRY ₺33,90 +0.00%
ALTIN/GR -- +0.00%
Ve Putin ağzındaki baklayı çıkardı
Dünya

Ve Putin ağzındaki baklayı çıkardı

0 görüntülenme 644 kelime

“Karadeniz’de yeni ve tehlikeli bir durum oluştu” başlıklı yazımdan (27 Ekim) sonra konuyla ilgili daha fazla gelişme radarıma takılmaya başladı. Romanya Savunma Bakanı Stefan-Radu Oprea’nın açıklamasına göre Karadeniz’de (Romanya ve Bulgaristan) Avrupa Deniz Güvenliği Merkezi kurulacak. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen aktardı: Türkiye’yi bu merkezin çalışmalarına daha aktif bir şekilde dahil etmeyi planlıyorlar.

Rusya-Ukrayna savaşında Karadeniz yeni cephe haline geldi. Romanya ve Bulgaristan kıyılarında gemilerin hedef alınması AB ve NATO’yu tedbir almaya itiyor. Henüz Montrö’yü zorlayacak adımlar gündeme gelmedi. Ancak bu Merkez, savaşın Karadeniz’e yayılmasıyla hemen kuzeyimizde yeni bir durum oluşmaya başladığını gözler önüne seriyor.

FİDAN’DAN BRÜKSEL’DE UYARILAR

Konu Ankara’nın yakın takibinde. Dün Brüksel’de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da katılacağı “Bölgeler Arası Güvenlik ve Bağlantısallık” konulu bakanlar toplantısı vardı. Toplantının ikinci oturumunda gündem Karadeniz’di. Bakan Fidan’ın “Karadeniz’deki yeni girişimlerle” ilgili önemli uyarılarda bulunması bekleniyordu: Bir. Karadeniz’deki yeni girişimler Türkiye ile eşgüdüm ve istişare ile icra edilmeli. İki. Yeni tasavvurlar Türkiye’nin içinde olduğu ve “bölgesel sahiplenme” perspektifiyle oluşturulan mekanizmaları tamamlayıcı nitelikte olmalı. Meali şudur: “Karadeniz kıyıdaş ülkelere aittir” diyor Ankara. “Dışarıdan gelip yeni statüko oluşturmayın” mesajı veriyor.

Bu tür yeni girişimlerin, alan kazanma çabalarının, stratejik duhul perspektifinin “bölgesel/küresel rekabeti kızıştırma” riski var çünkü. AB’nin Karadeniz’de boy göstermesi Rusları tahrik eder. Zengezur Koridoru’na TRIPP (Trump Yolu) denmesi homurtulara yol açar. Siz AB olarak Orta Asya Türk devletleriyle ilişki geliştirmek isteyebilirsiniz. Ancak bunu yaparken Rusya dengesini gözetmeniz gerekir. Hatta… Yapılacak yatırımlar karşılığında bazı Türk devletlerinin önüne Kıbrıs’ı Rum Cumhuriyeti olarak tanıma şartını koyarsanız bu Ankara’da da kaşların çatılmasına yol açar (Bknz. O forumun konuşulmayan saklı gündemi, 15 Nisan 2025.) Dünyanın neresinde olursa olsun… Bölge ülkelerinin bir araya gelerek, bölgesel sahiplik yaklaşımıyla koalisyon/oluşumlar kurması en doğrusudur. Dışarıdan gelerek bu bölgeleri küresel rekabet alanı haline getirmek ise yapılacak son şey olmalı.

TÜRKİYE’YE MERKEZİ ROL

Brüksel’deki toplantının gündemi tam da bu konunun etrafında dolaşıyordu. Toplantıya AB Komisyonu, AB üyesi ülkelerin dışişleri bakanları ile Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Ukrayna, Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan’dan mevkidaşların katılımı planlanıyordu. Toplantının ikinci oturumu Karadeniz’le ilgiliydi. Birinci oturum ise Avrupa, Karadeniz, Güney Kafkasya ve Orta Asya arasındaki “bölgelerarası bağlantısallık” meselesi olacaktı. Çok kıymetlidir. Avrasya’yı birbirine eklemleyecek böylesine kapsamlı bir bağlantısallık yaklaşımında Türkiye’ye merkezi bir rol düşer. Ankara, bu fırsatın farkında. Buna göre pozisyon alıyor. Ancak Türkiye kanaatimce bir şey daha söylüyor. Rusya ve AB dahil tüm aktörlere verdiği mesaj şudur: “Rekabet ve tahakküm arayışları yerine iş birliğini ön plana çıkaralım. Barış, huzur ve istikrar hepimizin lehine olacak.”

PUTİN’İN GÖZDEN KAÇAN İKİ ŞARTI

Tüm bunları neden anlattım? Önümüzdeki günlerde Trump, Putin ve Şi Jinping Çin’de bir araya gelecek. Buluşmayı 1945’te nüfuz alanlarının paylaşıldığı Yalta Konferansı’na benzetenler var. Ben böyle düşünmüyorum. Çin’in bu kadar erken “mindere” geleceğini öngörmüyorum. Ama Putin’in anlaşma için hevesli olduğu anlaşılıyor. Bunu nereden çıkardım? Daha önce Trump’la görüşme sonrası (bir sonuca varmayan) “Alaska düzeni” anlaşmasını ilan etmişlerdi. Şimdi de bu üçlü zirve teklifi Putin’den geldi. Rus lider Batı’nın parçalanmışlığını bir fırsat olarak görüyor, Trump dönemi sona ermeden bir çerçevenin oluşmasını istiyor. Moskova; bu çerçevenin nasıl olması gerektiğini/anlaşma şartlarını da Abu Dabi’de’ki ABD, Rusya, Ukrayna görüşmelerinde aktardı.

Bu şartların hep Avrupa’yı ilgilendiren kısmını konuştuk. Neydi onlar? Ruslar yeni bir güvenlik mimarisi istiyordu. NATO’ya 1997’den sonra üye olan ülkelerdeki askeri güç geri çekilmeliydi (Bu ülkeler Batı Avrupa ile Rusya arasında tampon bölge olacaktı.) İttifak’ın kendisine doğru genişlemesine son verilmeliydi. Avrupa’daki ABD nükleer şemsiyesi uygulamasından vazgeçilmeliydi. Çiçeği burnunda üye Finlandiya da NATO üyeliği kararını gözden geçirmeliydi.

Rus şartlarının üzerinde hiç durulmayan kısmı ise şudur: Sızan bilgilere göre Ruslar, sadece Doğu Avrupa’da değil Güney Kafkasya ve Orta Asya’da da NATO askeri faaliyetlerinin durdurulmasını istiyor. Yani? Batı’ya “Hinterlandıma girmeyin” diyor. Bundan önce pek çok kez “Moskova, Ukrayna defterini kapattıktan sonra dikkatini Kafkaslara ve Orta Asya’ya yeniden çevirecek” diye yazmıştık. Perşembenin gelişi belliydi: Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’in 30 Ekim’de Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı zirvesinde “Ruslar TDT’ye gözlemci üye olsun” çağrısı ilk işaretti. Abu Dabi’de dile gelen Kafkaslar ve Orta Asya şartı ikinci işaret oldu. Bakalım üçüncüsü karşımıza nerede çıkacak.

Paylaş:

İlgili Haberler