Sağlıklı beslenmenin vücudumuza pek çok açıdan iyi geldiğini hepimiz biliyoruz. Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, uygulayan kişilerde biyolojik yaşlanmanın daha yavaş seyretmesiyle ilişkilendirilen 10 farklı beslenme modelini ortaya koydu
Biyolojik yaşlanma, vücudumuzun ne kadar hızlı veya yavaş yıprandığını ifade ediyor. Bu süreç, kişinin kaç yaşında olduğuyla her zaman örtüşmeyebiliyor. Daha hızlı yaşlanma, genellikle daha kısa yaşam süresi ve ilerleyen yaşlarda daha fazla sağlık sorunuyla ilişkilendiriliyor.
Science Alert'te yer alan habere göre, Alman Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi (DZNE) araştırmacılarının öncülüğünde yürütülen çalışmada, 30 yaş ve üzerindeki 6 bin 470 katılımcının verileri incelendi. Araştırmacılar, katılımcıların 10 farklı beslenme modeline ne ölçüde uyduklarını gösteren puanları, biyolojik yaşı ortaya koyan kan biyobelirteçleriyle karşılaştırdı.
Araştırma kapsamında incelenen tüm beslenme modellerinde, daha sağlıklı beslenmenin biyolojik yaşlanmanın daha yavaş seyretmesiyle ilişkili olduğu görüldü.
DZNE'den epidemiyolog Monique Breteler, "Etkiler çok büyük değil ancak ölçülebilir düzeyde ve hastalıkların önlenmesi açısından önemli" dedi.
Breteler, "Yaşlanma sürecinin yavaşlatılmasıyla demans veya kalp-damar hastalıkları gibi yaşa bağlı hastalıkların riski azaltılabilir. Verilerimize göre farklı beslenme modelleri, farklı düzeylerde de olsa daha yavaş yaşlanmayla ilişkili. Bu umut verici bir bulgu çünkü sağlıklı beslenmenin kişisel ve kültürel tercihlere, bütçeye ve damak zevkine göre şekillendirilmesine olanak tanıyor" ifadelerini kullandı.
Araştırmacıların incelediği beslenme modelleri, daha önce oluşturulmuş ve bilimsel olarak kabul görmüş beslenme rehberlerinden oluşuyordu.
Bunlar arasında Akdeniz diyeti, İskandinav diyeti, kan basıncını düşürmeye yönelik DASH diyeti (Hipertansiyonu Durdurmak İçin Beslenme Yaklaşımları) ve beyin sağlığını desteklemeyi amaçlayan MIND diyeti (Nörodejeneratif Gecikme İçin Akdeniz-DASH Müdahalesi) yer aldı.
Araştırmada ayrıca Alternatif Sağlıklı Beslenme Endeksi (AHEI-2010), Bitki Temelli Beslenme Endeksi (PDI), Sağlıklı Bitki Temelli Beslenme Endeksi (hPDI) ve EAT-Lancet diyeti de değerlendirildi.
Son iki model olan Sağlıksız Bitki Temelli Beslenme Endeksi (uPDI) ve Beslenmeye Bağlı Enflamasyon Endeksi (DII) ise sağlıksız beslenme alışkanlıklarını ölçüyor.
Şekerli içecekler ve tatlıların tüketimi bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu iki modelde ise daha düşük puanlar, yani bu beslenme biçimlerine daha az uyum gösterilmesi, daha yavaş yaşlanmayla ilişkili bulundu.
Araştırmacılar, biyolojik yaşlanmayı değerlendirmek için DNA metilasyon örüntülerini inceledi. DNA metilasyonu, biyolojik yaşla birlikte değişebilen kimyasal işaretlerdeki değişimleri ifade ediyor.
Epidemiyolog Juliana Tavares, "DNA metilasyonundan biyolojik yaşlanmayı belirlemek için epigenetik saatler olarak adlandırılan üç farklı yöntem kullandık. Bu amaçla DNA'daki yaklaşık 850 bin bölgeyi incelememizi sağlayan son teknoloji bir yöntemden yararlandık. Bu sayı, önceki çalışmaların çoğunda incelenen bölge sayısının yaklaşık iki katı" dedi.
Araştırmada dikkat çeken noktalardan biri, katılımcıların neredeyse hiçbirinin incelenen tüm beslenme modellerinde yüksek sağlık puanlarına ulaşamamış olmasıydı. Bulgular, biyolojik yaşın kronolojik yaşın önüne geçme riskini azaltmak için bu beslenme modellerinden yalnızca birini benimsemenin yeterli olabileceğine işaret ediyor.
Bazı beslenme modellerinin biyolojik yaşlanmanın farklı yönleri üzerinde etkili olduğu görüldü.
Örneğin DASH diyeti kalple, MIND diyeti ise bilişsel işlevler ve hafızayla ilişkili bulundu. Bununla birlikte, beslenme modellerinin etkileri arasında önemli ölçüde örtüşme de vardı.
Tavares, "Etkilenen biyolojik süreçlerin yüzde 70'inden fazlası tüm beslenme modellerinde ortaktı. Bunlar arasında hücre yapısı, hücre sinyalleşmesi ve metabolizma yer alıyor. Bu süreçler yaşlanma ve kronik hastalıklar açısından merkezi öneme sahip" diye konuştu.
Araştırmanın sonuçları, aynı yöntemle analiz edilen 1.034 kişilik bağımsız bir katılımcı grubunda da doğrulandı. Bu grupta da genel olarak aynı ilişki gözlendi: Daha sağlıklı beslenme, daha yavaş biyolojik yaşlanmayla bağlantılıydı.
Bununla birlikte araştırma, doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi ortaya koymuyor; yalnızca iki durum arasındaki güçlü ilişkiye işaret ediyor. Araştırmada kullanılan veriler belirli bir zaman dilimindeki durumu yansıtıyor. Gelecekte yapılacak çalışmalarla, uzun süreli beslenme değişikliklerinin DNA metilasyonu üzerindeki etkileri incelenebilir.
Tavares, "Kusursuz bir beslenme düzenine sahip olmanız gerekmiyor. Bence buradaki en pratik mesaj bu. Ancak beslenme modellerine özgü biyolojik süreçler, gelecekte hedefe yönelik beslenme müdahaleleri üzerine yapılacak araştırmalara ışık tutabilir" dedi.
Araştırmacı, bu bulguların kişiye özel sağlık önerilerinin geliştirilmesine yardımcı olabileceğini de ifade etti.
Araştırmanın sonuçları Nature Communications dergisinde yayımlandı.
