Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN'in İsviçre ile Fransa sınırında yerin altında uzanan 27 kilometrelik Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı. Bu halkada çarpıştırılan protonlardan ortaya çıkan parçacıkları kaydeden CMS (Compact Muon Solenoid) dedektörü, 2012'de ATLAS deneyiyle birlikte Higgs bozonunun keşfini duyurmuştu. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi'nden yapılan açıklamaya göre üniversite, bu deneyin tam üyeleri arasına kabul edildi.
Maddenin temel yapısı araştırılıyor
CMS deneyinde maddenin temel yapısını ve evrenin işleyişini anlamaya yönelik araştırmalar yürütülüyor. Deneye 60'tan fazla ülkeden 286 üniversite ve araştırma enstitüsü katılıyor. Çalışmada 6 bini aşkın fizikçi, mühendis, bilgisayar bilimci, teknisyen ve öğrenci görev yapıyor. Çarpışmalardan elde edilen büyük miktardaki veri, gelişmiş dedektör sistemleri ve hesaplama teknolojileriyle analiz ediliyor.
Veri analizi için yeni algoritmalar
İstanbul Nişantaşı Üniversitesi’nden yapılan açıklamada, deneyde yüksek performanslı hesaplama, yapay zeka, büyük veri analitiği, bilimsel yazılım geliştirme ve ileri ölçüm teknolojilerinin önemli rol oynadığı aktarıldı. Akademisyenlerin deneysel verilerin analizinde kullanılan yeni algoritmalar üzerinde çalışması, makine öğrenmesi yöntemleriyle büyük hacimli verilerin işlenmesine ve karmaşık sistemlerin modellenmesine katkı sunması hedefleniyor. Üyeliğin başta Mühendislik Fakültesi olmak üzere farklı disiplinlerdeki araştırmalara katkı sağlaması öngörülüyor.
Araştırma ekibinde üç isim
Üniversitenin CMS ekibinde Prof. Dr. Baki Akkuş ve Doç. Dr. Gül Gökbulut yer alıyor. Belçika'daki Gent Üniversitesi öğretim üyesi ve İstanbul Nişantaşı Üniversitesi’nde misafir araştırmacı olarak göre yapan Prof. Dr. Didar Dobur da ekibe katkıda bulunuyor. Akademisyenlerin uluslararası araştırma ağına katılımıyla parçacık fiziği, mühendislik ve hesaplamalı bilimler alanlarında yeni projeler geliştirilmesi amaçlanıyor.
Laboratuvardan sanayiye
CERN'de kullanılan yöntem ve teknolojilerin sağlık, endüstri, bilişim ve mühendislik gibi alanlarda uygulanma potansiyeli bulunuyor. Üniversite, öğrencilerin lisansüstü çalışmalar, bitirme projeleri ve bilimsel yazılım geliştirme yoluyla deney verisiyle çalışmasını ve uluslararası ekiplerle deneyim kazanmasını planlıyor.
İstanbul Nişantaşı Üniversitesi’nin açıklamasında, tam üyeliğin Türkiye'deki üniversitelerin uluslararası temel bilim araştırmalarındaki rolünün genişlemesi açısından dikkat çekici bir adım olduğu ifade edildi.
