Nilay Küçük ve Berrin Karadeniz, İki Bavul Bir Mikrofon serisinin bu bölümünde, betonlaşmaya ve zamana meydan okuyan, UNESCO Dünya Mirası listesindeki o gizemli Osmanlı sığınağına; Cumalıkızık'a gidiyor.
ZAMANIN DURDUĞU SOKAKLAR VE CİNNALIK (CİN ARALIĞI) GİZEMİ
Köyün Arnavut kaldırımlı ve ortasından incecik suların süzüldüğü sokaklarına adım attığınız an, telefonlarınızın çekmediği, bildiğiniz dünyanın geride kaldığı bir atmosfere giriyorsunuz. Ahşap çatkılı, kerpiç ve moloz taştan yapılmış rengarenk cumbalı Osmanlı evleri, sadece dışarıdan bakılacak yapılar değil; halen içinde yaşamın sürdüğü, avlularından ekmek kokularının yükseldiği sıcak yuvalar.
Bu dar sokakların en büyük efsanesi ise şüphesiz "Cin Aralığı". Yan yana yürümenin imkansız olduğu, dünyanın en dar sokaklarından biri olan bu gizemli geçit, Osmanlı döneminde düşman askerlerinden kaçmak için tasarlanmış. Rivayete göre; bu sokaktan geçip giden köylülerin bir anda ortadan kaybolduğunu gören askerler, "Buradan ancak cinler geçebilir" deyip kaçmışlar. Bugün ise bu daracık aralık, fotoğraf tutkunlarının köydeki bir numaralı durağı.
700 YILLIK BİR KURULUŞ HİKAYESİ VE 'KIZIK' SIRRI
Cumalıkızık'ı sıradan bir turistik köyden ayırıp UNESCO listesine taşıyan özellik, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş döneminin en bozulmamış sivil mimari örneklerini barındırması. Peki bu ilginç isim nereden geliyor? Oğuzların Kızık boyundan gelen Türkmenlerin, Uludağ'ın (Keşiş Dağı) kuzey eteklerine kurduğu 7 "Kızık" köyünden (Fidyekızık, Derekızık vs.) günümüze en sağlam ulaşanı burası. Çevre köylerdeki halkın cuma namazı için bu köyde toplanması nedeniyle adına "Cumalıkızık" dendiği biliniyor. Köy meydanındaki 300 yıllık tarihi cami ve hemen yanındaki asırlık çınarlar, bu toplanma geleneğinin sessiz tanıkları olarak hala ayakta.
Cumalıkızık sadece göze değil, mideye de hitap eden, metropolün hızlı tüketim kültürüne meydan okuyan bir gastronomi durağı. Büyükşehirlerdeki gösterişli ve yapay "serpme kahvaltı" mekanlarını unutun. Burada, asırlık konakların gölgeli taş avlularında, köylü kadınların odun ateşinde pişirdiği gözlemeler, ev yapımı reçeller (özellikle dağ çileği ve ahududu), taze sağılmış süt ve yöreye özgü "kup kup" (cevizli lokum) eşliğinde güne başlamak; paha biçilemez bir yavaş yaşam deneyimi sunuyor. Üstelik bu otantik ziyafet, popüler tatil beldelerindeki şişirilmiş fiyatların aksine, yerel halkın samimiyetiyle sunuluyor.
Eğer bu hafta sonu alışveriş merkezlerinin yorucu uğultusundan ve beton yığınlarından kaçmak; tarihin, ahşabın ve toprağın kokusunu içinize çekmek istiyorsanız, rotanızı yüzlerce kilometre uzağa değil, hemen yanı başınızdaki bu 700 yıllık film setine, Cumalıkızık'a çevirin.
