Türkiye'de diyabet hastalarının sayısı 9,6 milyona ulaştı. Her 100 yetişkinden yaklaşık 17'si diyabet hastası olurken, hastaların yüzde 45'i hastalığından habersiz yaşıyor. Avrupa'da ilk, dünyada ise 10'uncu sırada bulunan Türkiye'de diyabetli sayısının 2050'de 14,1 milyona çıkması öngörülüyor. Uzmanlar, hastalığın yaygınlaşmasında obezite ve hareketsiz yaşamın etkisine dikkat çekiyor.
Dünya Diyabet Haftası'nda açıklanan veriler, Türkiye'de şeker hastalığının giderek yaygınlaştığını ortaya koydu. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2025 verilerine göre, Türkiye'de 20-79 yaş grubundaki yetişkinlerin yüzde 16,5'i diyabet hastası. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Göksun Ayvaz, Türkiye'de 9,6 milyon diyabet hastası bulunduğunu belirterek, “Bu kişilerin sadece yüzde 55'ine tanı konulduğu, yüzde 45'ine ise hastalığı olmasına rağmen henüz tanı konulmadığı varsayılıyor” dedi.
2050'DE 14 MİLYONU AŞACAK
Türkiye'nin diyabetli kişi sayısı ve hastalığın görülme sıklığı bakımından Avrupa'da ilk sırada bulunduğunu belirten Ayvaz, “Türkiye, 20-79 yaş diyabetli kişi sayısı ve diyabet görülme oranı bakımından Avrupa'da ilk, dünyada ise 10. sırada” olduğunu ifade etti. Hastalığın gelecek yıllarda daha fazla kişiyi etkileyeceğini söyleyen Ayvaz, “2050 yılına kadar Türkiye'de diyabetli yetişkin sayısının 9,6 milyondan 14,1 milyona çıkması öngörülüyor” dedi. Aynı dönemde dünya genelindeki diyabetli sayısının 589 milyondan 853 milyona yükselmesi öngörülüyor.
12 YILDA YÜZDE 90 ARTTI
Türkiye'de 1997-1998 yıllarında yapılan TURDEP-I araştırmasında yüzde 7,2 olan diyabet oranı, 2010'daki TURDEP-II araştırmasında yüzde 13,7'ye yükseldi. Böylece hastalığın görülme sıklığı 12 yılda yüzde 90 arttı. İkinci araştırmada diyabetin yaklaşık 5 yaş daha erken başladığı da belirlendi. Ayvaz, 2010-2021 döneminde diyabetli sayısının 2,4 milyon, diyabet öncesi dönem olarak bilinen prediyabetli sayısının ise 3,3 milyon arttığının tahmin edildiğini ifade etti. Aynı dönemde yaşlı nüfustaki diyabetli sayısında yüzde 51,3 artış hesaplandı.
KADINLARDA DAHA YAYGIN
2021 yılına ilişkin hesaplamalarda diyabetin kadınlarda erkeklerden daha yaygın olduğu görüldü. Kadınların yüzde 17,1'inde, erkeklerin ise yüzde 14,2'sinde diyabet bulunduğu tahmin edildi. Kan şekerinin normalden yüksek ancak diyabet tanısı konulacak düzeye ulaşmadığı, halk arasında "gizli şeker" olarak bilinen prediyabet durumu da ciddi düzeyde. Prediyabet oranı kadınlarda yüzde 32,6, erkeklerde yüzde 25,2 olarak hesaplandı. Sağlık Bakanlığı kayıtları üzerinden yapılan 2015-2021 dönemi incelemelerinde de hastalığın artış eğilimi gösterdiği belirlendi.
EN BÜYÜK ETKEN OBEZİTE
Diyabetin yaygınlaşmasında obezitenin önemli rol oynadığını vurgulayan Ayvaz, “Obezite, özellikle de karın içi yağlanma insülin direncini ve metabolik bozuklukları arttırmaktadır” dedi. Hareketsiz yaşam, aşırı kalori tüketimi, sağlıksız beslenme ve uyku düzensizliğinin hastalığın gelişimini kolaylaştırdığını belirten Ayvaz, genç yaşlarda tip 2 diyabetin artması ve nüfusun yaşlanmasının sağlık sistemi üzerindeki yükü büyüteceğine vurguladı.
EN FAZLA DOĞU VE GÜNEYDOĞU'DA
Diyabetin görülme sıklığı bölgelere göre de farklılık gösteriyor. TURDEP-II araştırmasının 2010 yılı verilerine göre hastalık, yüzde 18,2 ile en fazla Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da görülüyor. En düşük oran ise yüzde 14,5 ile Karadeniz Bölgesi'nde kaydedildi. Bir başka araştırmada İç Anadolu ve Ege bölgelerinde yüksek diyabet oranları tespit edilirken Karadeniz, hastalığın en az görüldüğü bölge oldu.
ÇOCUKLARDA DA ARTIŞ VAR
Diyabet yalnızca yetişkinleri değil, çocukları da giderek daha fazla etkiliyor. 2013-2015 yıllarını kapsayan çok merkezli araştırmada, 5-14 yaş grubunda her 100 bin çocuktan 11'inde yeni tip 1 diyabet geliştiği belirlendi. 2025 yılında paylaşılan bir başka araştırmada ise 2012 ile 2024 yılları karşılaştırıldığında çocukluk çağı tip 1 diyabetinin yeni vaka görülme sıklığının bütün yaş gruplarında arttığı bildirildi. En belirgin artış 15-18 yaş grubunda görüldü.
