Yaklaşık 85 gençlik STK’sını çatısı altında toplayan Türkiye Gençlik STK’ları Platformu’nun (TGSP) ADA Araştırma’ya yaptırdığı “Türkiye’nin Gençleri 2026 Saha Araştırması” kamuoyuna sunuldu. 15-30 yaş arası 8.103 gençle, 34 ilde, 3 Mart-20 Nisan 2026 tarihleri arasında yüz yüze ve telefonla görüşülen çalışma, gençliğin STK’larla ilişkisinden dindarlığa, sosyal medyadan mutluluk tarifine kadar geniş bir tablo çiziyor. Hazırlanan verilere göre gençlerin yalnızca %10,7'si bir STK’ya üye ya da gönüllü. STK’lı gençler arasında aktif görev alanların payı %40,1'den %27,5'e geriledi. 8.103 gençle yapılan araştırmada gençlerin %46,5'i mutlu, başarıyı mutluluk olarak tanımlayanlar (%34,3) kariyeri (%30,1) geride bıraktı. İbadetlerinin tümünü yerine getirmeye çalışanlar %35,6'dan %21,4'e indi. Rapor değerlendirme kısmında konuşan İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan, kamuoyunun önünde bulunan kişilerin gençler üzerindeki etkilerine değinerek; sorumluluğun yalnızca sosyal medya içerik üreticileriyle sınırlı olmadığı vurgusuyla "herkesin biraz daha sorumlu davranmasına ihtiyacımız yok mu?" ifadelerini kullandı.
Türkiye Gençlik STK’ları Platformu (TGSP) tarafından gerçekleştirilen Türkiye’nin Gençleri Saha Araştırması kapsamında hazırlanan "Türkiye’nin Gençleri 2026" anketinin tanıtım toplantısı, Fatih’teki Neslişah Kültür Merkezi’nde düzenlendi. Programa İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan da katıldı. Toplantı, TGSP Yönetim Kurulu Başkanı Ali Haydar Ustaosmanoğlu ve Doç. Dr. Ahmet Özdinç’in konuşmalarıyla başladı.
"Herkesin biraz daha sorumlu davranmasına ihtiyacımız yok mu?"
Rapor değerlendirme kısmında konuşan İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan, kamuoyunun önünde bulunan kişilerin gençler üzerindeki etkilerine de değindi. Sorumluluğun yalnızca sosyal medya içerik üreticileriyle sınırlı olmadığını söyleyen Erdoğan, "Genel olarak kamuoyunun önünde olan insanlar için düşünelim. İşte futbolcusu, şarkıcısı, sanatçısı, akademisyeni, herkesin biraz daha sorumlu davranmasına ihtiyacımız yok mu?" dedi.
Tanınmış kişilerin davranışlarının toplumda örnek alınabildiğini belirten Erdoğan, "Bir toplumun gözü önünde olan bir insan bir yanlış yaptığı zaman, o yanlışını da toplumda normalleştirmeye hizmet etmiş oluyor bir yandan" şeklinde konuştu.
Çalışma, gençlerde sivil toplum katılımının gerilediğini, başarı anlayışında mutluluğun kariyerin önüne geçtiğini ve dindarlık algısı ile ibadet sıklığı arasındaki farkın büyüdüğünü gösteriyor.
Gençlerin STK'lara katılımı geriledi
Araştırmaya göre gençlerin %10,7'si bir STK’ya üye ya da gönüllü. Bu oran 2020'de %10,9, 2023'te %11,3'tü. 15-18 yaş grubunda oran %0,7'ye kadar düşüyor, üniversite ve üzeri eğitimlilerde %16'ya çıkıyor.
Daha dikkat çekici olan, STK’lı gençlerin katılım biçimi. Aktif görev alanlar 2020'de %40,1'ken 2026'da %27,5'e indi. Etkinliklere katılanlar ise %39,9 ile en büyük grup konumunda.
STK’lara üye olmayan gençler gerekçe olarak “iletişim kuramıyorum” (%3,2'den %17,3'e) ve “etki yaratmıyorlar” (%5'ten %16,4'e) cevaplarını öne çıkarıyor. “Güvenmiyorum” diyenler %15,1.
Gençlerin STK’lardan beklentisi somut olarak eğitime destek (%30,9), spora destek (%13,7) ve burs (%12,3) olarak karşımıza çıkıyor. En büyük fayda olarak ise “kariyer ve network” (%31,8) görülüyor. Gençlerin akıllarına gelen ilk kuruluşlar Kızılay, Yeşilay ve AFAD.
İnanç var ancak dini sorumluluklar zayıflıyor
Gençlerin %51,6'sı kendini dindar olarak tanımlıyor. 2023'te %55,8 olan oran 2020 düzeyine yaklaştı. Öte yandan “ne dindarım ne değilim” diyenler %31,1'den %39,2'ye çıktı.
İbadetlerinin tümünü yerine getirmeye çalışanlar 2020'de %35,6, 2023'te %27,8 iken bu yıl %21,4'e düştü. En kalabalık grup ibadetlerinin bir kısmını yerine getirenler (%34).
Haberi sosyal medyadan alıyorlar haliyle güveni de oraya veriyorlar
Dijital dönüşüm, yeni medya akımları ve yapay zeka süreçlerinin hızla ilerlemesi okuyucu alışkanlıklarında da değişimlere yol açtı. Gençlerin %82,2'si Instagram, %82'si WhatsApp, %70,1'i YouTube kullanıyor. Günde 7 saatten fazla internette kalanlar %14,5'ten %21,5'e çıktı. Televizyon izlemeyenlerin oranı %15,6'dan %32,9'a yükseldi.
Haber kaynağı olarak Instagram (%36,2) ilk sırada. Sosyal medyayı en güvenilir mecra olarak görenler %44,6, televizyonu görenler %32,6, gazete ve dergiyi görenler %3,3. Haber kanallarında ise birinci cevap “hiçbiri” (%31,6). Sonra (%18,1) ve NOW (%11,5) geliyor.
Siyasi, kültürel ve dini kimlik yansımaları nasıl?
Siyasi kimliklerde de çözülme dikkat çekiyor. Atatürkçü kimlik %28,6'dan %21,5'e, İslamcı/dindar kimlik %13,6'dan %9,5'e geriledi. Liberal kimlik %1,4'ten %8,2'ye çıktı. Gençlerin %56,3'ü kendini sağa ya da sola yakın hissetmiyor.
Başarı artık mutluluk
Gençlerin %46,5'i kendini mutlu ya da çok mutlu olarak tanımlıyor, 2023'te bu oran %41,3'tü. Mutsuz olanların ilk gerekçesi ekonomik durum (%47,2).
Başarı tanımında mutluluk %34,3 ile kariyeri (%30,1) geride bıraktı. Ün-şöhret %3,4'e indi. Gençlerin %69,7'si bekar, %28'i evli. Çocuk sahibi olmak, değerler arasında en az önemsenenlerden.
Gelecekte kendi işini kurmak isteyenler %35,4, kamuda çalışmak isteyenler %24 (2023: %18,2). Gençlik sorunlarında iş sahası eksikliği (%14,5) ve geçim sıkıntısı (%14,3) başı çekiyor. İstenen işe girmede en etkili unsur ise referans ve torpil (%38,6).
Yaş büyüdükçe umut azalıyor: Uyuşturucu kullanımı arkadaş ortamında
Araştırmanın en çarpıcı kırılmalarından biri yaşa göre mutluluk ortalaması. 15-18 yaşta 3,83 iken 25-30 yaşta 3,16'ya iniyor. “Gençlere değer veriliyor” diyenler 15-18 yaşta yaklaşık %77, 25-30 yaşta yaklaşık %31. Hiçbir kuruma güvenmeyenler 15-18 yaşta %9,2, 25-30 yaşta %35,4.
Gençlerin %96,1'i uyuşturucu kullanmadığını belirtiyor. Ancak “çevremde sıkça kullanılıyor” diyenlerin oranı %2,8'den %10'a yükseldi.
Araştırma, gençliğin ideolojik etiketlerden uzaklaşırken aidiyetini aile, huzur ve ekonomik güvence üzerinden kurduğunu gösteriyor. Gençlerin %46,5'i mutlu olsa da yaklaşık %45'i ekonomik durumundan memnun değil. İnternet yüzünden ailesiyle “her zaman” çatışanlar %20,6'ya çıktı.
Hükümetin gençlik politikalarını %49,3 başarısız, %26,5 başarılı buluyor. Hiçbir kuruma güvenmeyenlerin oranı %28,6'ya geriledi, ama 25-30 yaşta bu oran %35,4'te kalıyor. Gençlik daha mutlu ve daha az ideolojik görünüyor. Ancak STK’larla kurduğu bağ zayıf, yaş ilerledikçe umudu azalıyor ve güvence arayışı sürdüğü anlaşılıyor.
