Ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadını kaybederek siyasi bir hezimet tablosuyla karşı karşıya kalması sonrasında Trump’ın yenilgiyi kabullenen ve uzlaşmacı bir tavır takınması siyasi pragmatizmine işaret ediyor. Kendi tabanı dışındaki bağımsız ve merkeze yakın Cumhuriyetçi kitlenin desteğini yitirdiğini sandıkta açıkça gören Trump, 60 Minutes mülakatında göçmenlik meselesinde fazla ileri gittiklerini kabullenen açıklamalar yaparak bu konuda reform için uzlaşmaya açık olduğu mesajını verdi. İran savaşının popüler olmadığını ve İsrail’e tepkinin de yenilgisinde olduğunu belirten Trump, yeni Kongre dengeleri karşısında elindeki siyasi manevra alanını genişletmeye çalışıyor.
Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in İran savaşını kilit gören açıklamalarını reddetmese de aynı koşullarda savaşa tekrar gireceğini söylemesi ise kendi kararlarından pişman olmadığı vurgusu taşıyor. Bir sonraki Cumhuriyetçi başkan adaylığı konusunda da Vance’in adaylığı yanında Rubio gibi başka adayların da olduğunu belirtmesi, bu konuda da ‘kral yapıcı’ pozisyonunda olmayı istediğine işaret ediyor. Siyasetin seçim sonrası yeni dengelerini inkâr etmek yerine hemen pragmatik bir tavır sinyalleri vermesi, ‘topal ördek’ döneminde izole olarak giderek güçsüzleşen bir figüre dönüşmek istemediğini gösteriyor.
SANDIĞIN TRUMP’A MESAJI
Trump’ı iktidara taşıyan kritik unsurlardan biri, kendine sadık enerjik tabanını temsil eden MAGA’nın yanı sıra bir zamanlar ‘asla Trumpçı’ olan merkeze yakın Cumhuriyetçilerin çoğunu ve bağımsız seçmenin yarısından fazlasını yanına çekebilmesiydi. Amerikan siyasetinde bağımsız seçmenin %35-40 civarında bir kitleyi temsil etmesi, herhangi bir adayın sadece kendi tabanıyla kazanması mümkün olmadığı bir siyasi gerçeklik ortaya çıkarıyor. Özellikle başkanlık seçimlerinde kritik eyaletleri kazanmak için daha geniş kapsamlı bir siyasi platform oluşturmak ve birçok kesimden destek almak elzem hale geliyor. Trump bunu gerek 2016 gerekse 2024’te yapmayı başarmıştı. 2026 seçimlerinde kendi ismi ve dolayısıyla markası pusulada olmadığı için doğrudan karşılaştırma yapmak görece haksızlık olabilir ancak bu sefer Trump markasının Cumhuriyetçi adayları aşağıya çektiği de bir gerçek.
Trump’ın kendisinin de kabullendiği üzere, düzensiz göçle mücadelede ileri gidildiğine ilişkin genel algı bu meselenin ekonomik etkileri yüzünden de güçlendi. Ekonominin birçok sektöründe vasıfsız veya yarı vasıflı işgücünün ICE korkusuyla yaşamak zorunda kalması veya ülkeyi terk etmesinin Amerikan ekonomisine negatif etkileri oldu. Bu meselenin Demokratlarla bir uzlaşma konusu olabileceğini söyleyen Trump’ın bir yandan bu sert politikanın mimarı olan Stephen Miller’ı Özel Kalem Müdürü yapması göçmenlik reformu konusunda çok da ciddi olmadığına işaret ediyor. Trump’ın yumuşak söylemlerinin sınırlı kalacağını ve reformun gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğunu tahmin etmek zor değil. Ancak Trump’ın bu söylemleri, sandığın mesajını anladığı mesajını vermeye matuf görünüyor.
İRAN SAVAŞI: SEÇMENİN MESAJI VE TRUMP’IN KARARLILIĞI
İran savaşı ve ekonomik sonuçlarının seçim hezimetine neden olan kilit mesele olduğu biliniyor. Kendi MAGA tabanı içindeki en derin kırılmanın İran savaşı yüzünden oluştuğunu söylemek mümkün. Epstein dosyası da benzer bir çatlak yaratmıştı ancak İran savaşının bütün halkı etkileyen ekonomik sonuçlarının çok daha geniş bir kitleyi Trump’tan uzaklaştırdığını söyleyebiliriz. Bunun üzerine İsrail’in Amerikan politikasını dikte ettirebildiği algısının eklenmesi öldürücü darbe oldu zira Trump’ın ‘Önce Amerika’ ideolojisinin sadece sözde kaldığı yönünde eleştiriler öne çıktı. Netanyahu üzerinden dönen tartışmalar, İsrail lobisinin soykırım eleştirisi yapan öğrenci ve entelektüel Amerikan vatandaşlarını hedef alması, İsrail’e verilen milyarlarca dolar yardım ve başka bir ülkenin güvenliği için savaşa girdiği eleştirileri Trump’ın başına bela oldu. Bu mesajı aldığını söyleyen Trump’ın ama gene de bu savaşa girerdim şeklindeki kararlılık açıklamaları ise muhaliflerinin istediğinin aksine savaşa devam etme opsiyonunu elinde tutmak istediğini gösteriyor.
VANCE Mİ, RUBİO MU VEYA BİR BAŞKASI MI?
Trump’ın 60 Minutes mülakatındaki en kritik cevaplarından biri 2028 Cumhuriyetçi başkan adaylığında J.D. Vance’i destekleyip desteklemeyeceğiyle ilgiliydi. Normalde Başkan Yardımcısı’nın bir sonraki başkan adaylığı için doğal aday kabul edildiği bir siyasi kültürde, Trump’ın bu norma uymayarak başka adayların da olabileceğini söylemesi Cumhuriyetçiler için bir avantaj yaratabilir. 2024 seçimlerinde Biden’ın adaylıktan çekilmesi sonrası Kamala Harris isminin ön seçimsiz biçimde aday olarak öne çıkması, Demokratların o seçimi kaybetmesinde kilit rol oynamıştı. Trump’ın net bir aday ismini öne sürmemesi, Cumhuriyetçilerin yarışmacı bir ön seçim süreci yaşamasına izin vererek farklı adayların dinamizm katmasına katkı sağlayabilir. Öte yandan Trump’ın Vance’e tam güvenmediği ve bir sonraki adayı belirlemek istediği algısı oluşursa, Cumhuriyetçilerin Trump’ın siyasi mirasını aşamadığı şeklinde yorumlanabilir ve seçmenin cezalandırmasıyla karşılaşabilirler.
Trump’ın seçim sonrasındaki söylemlerini bir yandan gerekli dersleri çıkardığı bir yandan da gücünü korumak için geçici bir ton değişikliğine gittiği şeklinde yorumlamak mümkün. Trump’ın pragmatizminin bu ikilemin oluşmasında rol oynadığı açık. Bununla birlikte uzlaşmacılık sinyallerinin yalnızlaşarak Kongre’yi karşısına alan tam bir topal ördek dönemi yaşamak istemediği de söylenebilir. Kongre’yle daha makul bir iş birliği içine girerek siyasi platformunu tekrar inşa etmek ve 2028 seçimlerinde desteğinden vazgeçilemeyecek bir ‘kral yapıcı’ konumuna evirilmek isteyebilir. İran ve göçmenlik meselelerinde ‘mesajı aldım’ minvalindeki söylemleri ve bir sonraki başkan adayları listesini genişletmesi, Trump’ın seçimde alınan yenilginin kendi alanını daraltmasına izin vermeme kaygısı taşıdığı söylenebilir. Ancak bu stratejinin işe yaraması için Demokratlara sadece kozmetik tavizler vermekle yetinmeye çalışırsa işi zorlaşacaktır.
