Demokratların Meclis’te ve Kongre’de çoğunluğu ele geçirmesiyle, yaygınlaşmaya başlayan “Trump dönemi kapanıyor” saptamaları üzerine, perşembe yazımda“Trump dönemi denen şey oldukça karmaşık” diyerek uyarmıştım. Bu karmaşıklık, devletin işleyişinde, yapısında, Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought’un yönlendirmesi altında, “Project 2025” kapsamında gerçekleşen dönüşümlerin koyacağı sınırlardan kaynaklanıyordu. Vought, bu projeyi, Trump döneminde bir “birleşik yürütme” (denge ve denetleme kurumlarının etkisini giderek azaltan) bir tek adam rejimi kurma yönünde adım adım inşa ediyordu. Ben bu gelişmeleri “süreç olarak faşizm” bağlamında anlamlandırmaya çalışıyordum.
Bu bağlamda Trump’ın seçim sonuçlarına merakla beklenen ilk tepkisi cuma günü geldi. Trump, Başkanlık Özel Kalem Müdürü Suzie Wiles’in yerine Stephen Miller’ı atadı. Bu atamayı Trump’ın yeni Kongre’nin görevi başlayana kadar ve gelecek iki yıl boyunca izlemeye niyetli olduğu politikayla ilgili kritik bir gösterge, hatta bir savaş ilanı olarak okumak gerekir.
İKİNCİ ADAM
Başkanlık özel kalem müdürü, başkanın en yakın üst düzey yardımcısıdır, Beyaz Saray’ın günlük işleyişinden sorumludur. Özel kalem müdürü başkanın zamanını, bilgi akışını yönetir; personel ile politika gündemini koordine eder, başkan adına çeşitli departmanlar ve Kongre ile bağlantı kurar.
Genellikle Beyaz Saray’daki “ikinci en güçlü kişi” olarak görülen özel kalem müdürü, başkanın projelerinin Kongre’den geçme (onaylanma) sürecini koordine eder; yetkileri, gücü salt idari işlerle sınırlı değildir; temel politika gündemini doğrudan etkileyebilir. Peki Trump’ın yürütmenin (başkanlığın) günlük işleyişinin, adeta içişlerinin başına atadığı Miller kimdir?
Miller, Trump’ın başdanışmanı iken göçmenlere karşı düşmanlığıyla, acımasız uygulamalarıyla, göçmenler polisi ve Gestapo özentisi ICE’a verdiği büyük destek ve yetkilerle, Demokratları aşırı sol, hatta komünist olarak tanımlamasıyla dikkat çekmişti.
Bir Aşkenaz Yahudisi aileden gelen Stephen Miller’ın dünya görüşü, Hitler’in “Weltanschauung” kavramını anımsatıyor. Miller, “ulusal topluluğu” kültürel bakımdan homojen bir bütün olarak tanımlıyor; bu bütünün dışında kalanları, bir güvenlik, egemenlik sorunu olarak görüyor. Miller’a göre “Amerika Amerikalılar ve yalnızca Amerikalılar içindir”. Göçmenlere ilişkin kullandığı “İşgal ediliyoruz” ifadesi göçü ulusal topluluğa yönelik bir istila olarak betimliyor.
Miller’ın bu söylemi, Nazi hukukçu Carl Schmitt’in siyaset teorisindeki dost-düşman ayrımını hatırlatıyor. Schmitt’e göre, düşman, siyasal topluluğun kurucu unsurlarındandır. Topluluk kendisini bu düşmanın karşında tanımlar. Miller’ın söyleminde göçmen, yalnızca denetlenecek bir nüfus değil, ulusal kimliğe, siyasal birliğe yönelik tehdit kategorisinin parçasıdır. Miller, göçmenlerin sınır dışı edilmesi önündeki hukuki engelleri aşmak için habeas corpus’u askıya alarak her türlü yasal güvenceyi bu “düşman” için kaldırmayı amaçlıyor.
Bu “Weltanschauung” içinde Miller dünyanın “güç, kuvvet ve iktidar” tarafından yönetildiğini, bunların “dünyanın demir yasaları” olduğuna, hukukun, uluslararası normların, egemenlik eşitliğinin, güç ilişkilerine tabi olduğunu savunur.
Miller’ın dünya görüşü yalnızca mevcut devleti yönetmeyi değil; düşmanı tanımlayarak ulusal topluluğu yeniden kurmayı ve bu dönüşümü gerçekleştirecek yürütme gücünü merkezileştirmeyi zorunlu kılıyor.
Trump’ın, yönetimin en ırkçı, yabancı düşmanı, dünyaya “Güçlü yapacağını yapar, zayıf katlanabildiğine katlanır” ilkesi perspektifinden bakan, kısacası faşist, birini en üst düzeyde görevlendirilmesi Project 2025’i hızlandırmaya, “süreç olarak faşizme” devam etmeye, Kongre ile savaşmaya hazırlandığını gösteriyor.
Yeni Kongre’de dokuz Demokratik Sosyalist, daha geniş bir tanımla yaklaşık 130 ilerici üye var. Bunlar, bir taraftan büyük sermayenin diğer taraftan İsrail lobisinin basıncı altında, giderek ağırlaşacak ekonomik koşullar içinde Demokratik Parti’nin politikalarını ve direnme gücünü etkileyebilecek mi? Ana akım Demokratların omurgası çok zayıf olduğundan ABD’de “süreç olarak faşizmin” geleceği büyük ölçüde bu ilerici blokun direnişine, sınıf mücadelesi içinde inşa edeceği mevzilere bağlı olacak.
