Filipinler’in güneyinde yaşayan Moro Müslümanları, yaklaşık yarım asır süren silahlı mücadelenin ardından kendi kendilerini yönetme hakkı kazandı. Yüz binlerce insanın hayatını kaybettiği, milyonlarca kişinin evini terk etmek zorunda kaldığı bölgede, barış anlaşmasıyla özerk yönetim kuruldu. Silahlı mücadeleden siyasi yönetime geçişin yaşandığı Bangsamoro’da, barışın geleceği ve Türkiye’nin bu süreçteki rolü İletişim Platformu’nun düzenlediği programla ele alındı. Moro’daki gelişmeleri yerinde takip eden milletvekilleri, bölge halkının kazanımlarının korunması ve siyasi ayrılıkların sona erdirilmesi gerektiğini altını çizdi. İHH Mütevelli Heyeti Başkan Vekili Hüseyin Oruç, “Moro’da bugün inişlerin ve çıkışların yaşandığı ancak savaşın olmadığı bir dönemdeyiz” dedi.
Programda, İHH Mütevelli Heyeti Başkan Vekili ve Moro Barış Süreci İzleme Heyeti Üyesi Hüseyin Oruç da değerlendirmelerde bulundu. Buluşmada, silahlı mücadeleden siyasi temsile geçiş, Filipinler merkezi yönetimiyle ilişkiler ve Türkiye’nin barış sürecine katkıları konuşuldu.
17 yıllık müzakereyle özerklik
Uluslararası izleme mekanizması
Filipinler hükümetiyle Moro İslami Kurtuluş Cephesi arasındaki anlaşmaların uygulanmasını uluslararası bir heyetin takip ettiğini anlatan Oruç, İHH'nın 2013 yılından bu yana bu mekanizmada görev yaptığını ifade etti.
Barışın kazanımları korunacak
Barış sürecinde yaşanan siyasi anlaşmazlıklara da değinen Hüseyin Oruç, merkezi yönetim ile Moro İslami Kurtuluş Cephesi arasındaki ilişkilerin zaman zaman gerildiğini anlattı. Buna rağmen müzakereler sonucunda elde edilen kazanımların sürdüğünü kaydetti. Bölgenin geçmişte Filipinler'in en yoksul ve güvenlik sorunlarının en ağır yaşandığı yerlerinden biri olduğunu söyleyen Oruç, 2019'dan bu yana yaşam koşullarında gözle görülür iyileşmeler yaşandığını ifade etti.
Siyasi ayrışmaya karşı birlik çağrısı
AK Parti İstanbul Milletvekili Hasan Turan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un görevlendirmesiyle dört milletvekilinden oluşan heyetin Bangsamoro'ya gittiğini anlattı. Türkiye'nin bölge halkıyla dayanışmasının yalnızca resmî diplomasiyle sınırlı olmadığını belirten Turan, sivil toplum kuruluşlarının da barış sürecinde önemli sorumluluklar üstlendiğini ifade etti. Bölgede siyasi aktörler arasında yaşanan ayrışmaya değinen Turan, görüştükleri liderlere uzlaşma çağrısında bulunduklarını ifade etti.
Eğitimle kalıcı kalkınma hedefi
AK Parti Bursa Milletvekili Osman Mesten, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım faaliyetlerinin uzun vadeli kalkınma projelerine dönüştüğünü dile getirdi. İHH'nın yetimlere, öğrencilere ve ihtiyaç sahiplerine yönelik çalışmalarına değinen Mesten, bölgede okul ve üniversite yatırımlarının sürdüğünü ifade etti. Üniversitede ziraat, balıkçılık ve mesleki eğitim alanlarının geliştirilmesinin hedeflendiğini aktardı.
Türkiye'nin varlığı büyük anlam taşıyor
AK Parti Uşak Milletvekili Fahrettin Tuğrul ise Bangsamoro ziyaretinin yalnızca resmî bir görev olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
