ABD Beşinci Filosu’nun merkezine ev sahipliği yapan Bahreyn, İran ile yaşanan çatışmalarda stratejik konumu nedeniyle yeniden gündemin merkezine yerleşti. Basra Körfezi’ndeki konumu ve Amerikan deniz gücünün önemli merkezlerinden birini barındırması, ülkeyi Washington ile Tahran arasındaki askerî gerilimin en hassas noktalarından biri haline getiriyor.
İRAN’IN HEDEFİNDEKİ KRİTİK ÜS GÜNDEMDE
Savaşın ilk döneminde yüzlerce İran füzesi ve insansız hava aracının hedefi olan Bahreyn, son dönemde görece sakin bir süreç geçiriyordu. Ancak cuma günü başlayan yeni saldırılar, ülkedeki güvenlik endişelerini yeniden artırdı. İran Devrim Muhafızları, devlet medyası aracılığıyla yayımlanan açıklamasında Bahreyn’deki Riffa Hava Üssü’nü altı insansız hava aracıyla hedef aldıklarını duyurdu. Açıklamada, ABD’ye ait erken uyarı radarının da vurulduğu öne sürüldü.
Sirens sounded, and explosions were heard in Bahrain in an attack Iran said targeted U.S. military equipment at a helicopter base in retaliation for American strikes in Iran. https://t.co/06B07Wt7o9
— The Washington Post (@washingtonpost) November 15, 2026
Bahreyn ordusu ise hava savunma sistemlerinin İran tarafından gerçekleştirilen birden fazla hava saldırısını engellediğini bildirdi. Ülkede yaşayanlar saldırılar sırasında erken uyarı sistemlerinden gelen siren seslerini ve patlamaları duyduklarını aktarırken, hükümet vatandaşlara sakin olmaları ve gerekli durumlarda sığınaklara yönelmeleri çağrısında bulundu.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Tim Hawkins, saldırılar sırasında iki İran insansız hava aracının düşürüldüğünü ve Amerikan kuvvetlerinin herhangi bir zarar görmediğini aktardı. Washington yönetimi, İran’ın erken uyarı radarını imha ettiği yönündeki iddiaları da reddetti. Bahreyn hükümeti ise saldırılarda meydana gelen olası hasara ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.
Bugün de Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı, hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı çok sayıda hava saldırısını engelleyerek imha ettiğini duyurdu. Yapılan açıklamada, Bahreyn Savunma Kuvvetleri’ne bağlı hava savunma sistemlerinin yüksek muharebe hazırlığı ve kararlılıkla müdahale ettiği, söz konusu saldırıların hedeflerine ulaşmadan etkisiz hâle getirildiği aktarıldı.
İran yönetimi, Bahreyn’e yönelik saldırıların gerekçesini ABD’nin İran topraklarındaki hedeflere düzenlediği operasyonlara misilleme olarak duyurdu. Özellikle İran’a ait Keşm Adası’nın da hedef alındığı saldırılara dikkat çeken Tahran, pazar günü gerçekleştirilen operasyonu ise ABD’ye karşı verilecek kararlı yanıtın ikinci aşaması olarak nitelendirdi. Bu açıklama, Bahreyn’de yaşananların yalnızca münferit bir saldırı olarak değerlendirilmemesi gerektiğine yönelik yorumları da beraberinde getirdi.
🔴 UPDATE Footage showing an attack on the radar system of a US air defense site at Al-Riffa Helicopter Base in Bahrain, carried out using six drones. https://t.co/164ENqiPpH
— Alireza Akbari (@itsalireza_akb) November 15, 2026
“HEDEF SEÇİMİ BUNA UYGUN: ALTYAPIYA KARŞI ALTYAPI, SENSÖRE KARŞI SENSÖR”
İran'ın bu saldırılarla tam olarak neyi hedeflediğini İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa’ya danıştığımda “Önce küçük bir ayrım yapmak lazım. Hedef alınan yer doğrudan Beşinci Filo’nun karargâhı değil, Bahreyn’deki Rifa Hava Üssü’nde bulunan ABD radar ve hava savunma sistemleri. Bu ayrım önemli çünkü saldırının ölçeği, mesajın niteliğini de gösteriyor” dedi ve şöyle devam etti:
“Cuma günü iki İHA atıldı. CENTCOM, ikisinin de düşürüldüğünü ve herhangi bir hasar oluşmadığını aktardı. Pazar günü ise altı İHA ile ikinci bir saldırı yapıldı. Yani karşımızda büyük çaplı bir saldırı değil, ölçülü ve sembolik bir karşılık var. Devrim Muhafızları Ordusu bunu, Hürmüzgan eyaletindeki Sirik’te bir telekomünikasyon kulesine yapılan ve ABD’ye atfettiği bir hava saldırısına misilleme olarak sundu. Hedef seçimi de buna uygun: Altyapıya karşı altyapı, sensöre karşı sensör.”
“Asıl mesaj Washington’a” diyen Oral Toğa, “Savaş dönemindeki büyük saldırılar durmuş olabilir ancak düşük yoğunluklu saldırılar da artık karşılıksız kalmayacak. Sirik’e yapılan saldırının üç gün içinde iki ayrı karşılıkla cevaplanması da bunu gösteriyor” dedi. Uzman isim şöyle devam etti:
-- Radarların seçilmesi tesadüf değil. Erken uyarı radarları, hava savunmasının gözü. Dış basındaki bazı haberlere göre İran, savaş boyunca bu sistemleri hedef almayı başardı ve ABD, bazı varlıklarını daha güvenli gördüğü İsrail’e kaydırdı. Körfez boyutuna gelince, bunu yeni bir strateji olarak görmüyorum. İran, savaşın başından beri ABD varlığına ev sahipliği yapan ülkeleri meşru hedef olarak görüyor. Değişen şey yoğunluk değil, zamanlama.
-- İran, eylül başından bu yana ilk kez bir Körfez ülkesindeki ABD varlığını hedef aldığını aktardı. Bahreyn de topraklarının bir hesaplaşma alanına dönüştürülmesini reddettiğini ve İran’ı sorumlu tuttuğunu duyurdu. Körfez İş Birliği Konseyi’nin 10 Kasım’da Birleşik Askerî Komuta için Kuveyt’te bir karargâh kurulmasını onaylaması da bölgedeki bu hassasiyetin bir işareti. Asıl risk de burada. Trump’ın, danışmanlarına İran ya da Husilerden yeni bir provokasyon gelmediği sürece saldırmayacağını söylediği bildiriliyor. Bu tür ölçülü misillemeler tam da bu şartı test ediyor. Yanlış okunan tek bir saldırı, kontrollü gerilimi yeniden bir savaşa çevirebilir.
ABD Başkanı Donald Trump bir yandan İran karşısında zafer mesajları verirken diğer yandan yeni bir askerî harekât konusunda temkinli davranıyor. Sizce Washington yeniden kapsamlı bir saldırı seçeneğine yönelebilir mi, yoksa ekonomik baskı ve askerî caydırıcılık üzerinden yürütülen bir strateji mi ön planda kalacak?
Bu soruma “Bu iki mesajın birbiriyle çeliştiğini değil, tam tersine birbirini tamamladığını düşünüyorum. Zafer ilan etmek, yeni bir savaşa girmemenin en kolay yolu. Trump, geçen hafta ABD’nin kazandığını ancak yüzde 93’lük değil, tam bir zafere ihtiyaç olduğunu kaydetti. Ertesi gün de İran’la bir anlaşmaya ihtiyaçları olmadığını yazdı” cevabını veren Oral Toğa, şu yorumda bulundu:
-- Wall Street Journal’da yer alan bir habere göre Trump, şimdilik büyük çaplı saldırılar yerine abluka ve yaptırımlarla baskıyı sürdürmeyi tercih etti. Bu tercihin arkasında üç faktör görüyorum. Birincisi, iç siyaset. Ara seçimlerdeki ağır yenilgide İran savaşının da payı olduğu değerlendiriliyor ve ocak ayından itibaren Kongre’nin iki kanadı da Demokratların elinde olacak. İkincisi, istihbarat. Savaş Bakanı Pete Hegseth, İran’ın savunma sanayisinin bittiğini söylerken ABD istihbaratı, İran’ın elinde ciddi miktarda füze kaldığını değerlendiriyor. Üçüncüsü, bölge. Katar ve Suudi Arabistan, yeni saldırıların ertelenmesini istedi.
-- Dolayısıyla öngörülebilir gelecekte en olası senaryo, savaşın da barışın da olmadığı bir denge. Abluka ve yaptırımlar sürecek, zaman zaman Keşm’de olduğu gibi sınırlı saldırılar yaşanacak. Büyük çaplı bir harekât seçeneği masadan kalkmış değil ancak bu seçenek bir tetikleyiciye bağlı. Trump’ın kararını yeni bir provokasyon yaşanmaması şartına bağlaması da bunu gösteriyor. Yani kararı artık büyük ölçüde sahadaki bir olay verecek. Bir de diplomatik pencere var. Trump’ın bu hafta Çin ve Rusya liderleriyle yapacağı üçlü görüşmede İran’ı da ele alacağı bildiriliyor. Bu da Washington’ın çözümü yalnızca askerî araçlarla aramadığını gösteriyor.
Bahreyn’de yeniden başlayan saldırılar, Washington’un İran’ın askerî kapasitesine ilişkin değerlendirmelerini de yeniden gündeme taşıdı. ABD istihbarat kurumlarının son değerlendirmesine göre İran’ın cephaneliğinde yaklaşık 1500 ila 2500 arasında füze bulunuyor. ABD’li yetkililer, bu kapasitenin Tahran’a olası yeni bir savaşta ABD ve müttefiklerinin askerî hedeflerine saldırabilecek önemli bir güç sağladığını belirtiyor.
“Bloomberg’in hesabına göre İran, savaş boyunca en az 2200 balistik füze ateşledi. İsrail ve ABD değerlendirmelerine göre yaklaşık 400 fırlatıcının yarısından fazlası imha edildi. Füze üretimi de savaş öncesi seviyenin yarısına indi. Bunlar küçük kayıplar değil” diyen Oral Toğa, “Ama zayıflatmak ile sökmek aynı şey değil. ABD istihbaratının 1500 ila 2500 arasındaki tahmini, yetkililerin kendi ifadesiyle, düşük güvenilirlikli bir değerlendirme. İki rakam arasındaki bin füzelik fark da istihbaratın ne kadar zorlandığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.
FÜZELERİ VURDULAR AMA ÜRETİMİ DURDURAMADILAR! İRAN'IN GİZLİ GÜCÜ NE?
“Bu tabloyu iki şey açıklıyor. Birincisi, dayanıklılık. İran, füzelerini dağa oyulmuş tünellerde tutuyor ve girişler vurulduğunda yeniden açıyor” diyen Oral Toğa, “İkincisi, yeniden üretim kapasitesi. Batı istihbaratına göre İran, ayda yaklaşık 50 balistik füze üretebiliyor ve depoladığı parçalarla montaja sürüyor. Yani hava gücü stokları eritebiliyor ama üretim bilgisini ve yer altındaki altyapıyı tamamen ortadan kaldıramıyor” dedi. Toğa şöyle devam etti:
-- Siyasi açıdan da önemli bir fark ortaya çıktı. Hegseth, İran’ın savunma sanayisinin bittiğini söylüyor. İran Savunma Bakanlığı ise bu rakamları reddedip stoklarının çok daha fazla olduğunu açıklıyor. İstihbarat raporları da Washington’ın resmî söyleminden farklı bir tablo çiziyor. Bu fark, ocak ayında göreve başlayacak Demokrat Kongre’nin elinde güçlü bir sorgulama aracı olacak.
-- Unutulmaması gereken bir nokta daha var. Asıl belirleyici olan füze sayısı değil, bunları ateşleyecek fırlatıcılar ve karşı taraftaki önleme füzesi stokları. Kısacası İran’ın askerî gücü zayıflatıldı ama sökülemedi. Yeniden silahlanma kapasitesi de bu yüzden önümüzdeki dönemin en kritik değişkeni olacak.
YER ALTINDAKİ GİZLİ TESİSLERDE NE SAKLANIYOR?
İran’ın füze kapasitesini korumasında yer altındaki askerî tesislerin önemli rol oynadığı da değerlendiriliyor. Wall Street Journal’ın daha önce yayımladığı haberde, İran’ın yer altı tesislerinde binlerce kısa ve orta menzilli balistik füze ile füze üretiminde kullanılabilecek parçaları muhafaza ettiği aktarılmıştı.
ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırılarda bu tesislerin girişlerinin bir bölümünün çökertildiği belirtilirken, uydu görüntülerinin İran’ın bazı girişleri yeniden açmak için kazı çalışmaları yürüttüğünü gösterdiği bildirildi. İsrailli bir yetkiliye göre yer altındaki tesislerde bulunan füzelerin önemli bir bölümü saldırılara rağmen sağlam kalmış olabilir. Eylül ayında yayımlanan başka bir haberde ise İran'ın depoladığı hazır parçaları kullanarak balistik füze üretimini yeniden başlattığı öne sürülmüştü.