Paraguay'da yaklaşık 3 milyon müşterisi bulunan dijital bankacılık kuruluşu Ueno'nun çöküşü, ülkeyi siyasi ve ekonomik krize sürükledi.
Bankanın ödeme gücüne ilişkin sorunlar nedeniyle merkez bankasının müdahalesine alınmasının ardından Cumhurbaşkanı Santiago Peña istifasını duyurdu.
Peña'nın geçmişte bankanın ana hissedarıyla ticari bağlantılarının bulunması ve kamu kaynaklarının kullanımına yönelik iddialar, skandalın boyutunu büyüttü.
Paraguay Cumhurbaşkanı Santiago Peña, ülkenin önde gelen ticari bankalarından Ueno'nun çökmesinin ardından perşembe günü istifa etti.
Hükümetle bağlantıları nedeniyle tartışmaların odağına yerleşen bankanın mali sorunları, milyonlarca müşterinin hesaplarına erişememesine ve ülkenin finansal sistemine yönelik endişelerin artmasına neden oldu.
Bankanın çöküşünün ardından başlatılan soruşturmada Peña'nın da inceleme altında olduğu açıklanırken, sekiz banka yöneticisi hakkında yakalama kararı çıkarıldı.
UENO BANKASI NEDİR?
2021 yılında kurulan Ueno, Paraguay'da küçük bir finansal teknoloji şirketinden orta ölçekli bir dijital bankaya dönüştü.
Hızlı büyümesi nedeniyle Nubank, Monzo ve Revolut gibi dijital bankacılık kuruluşlarıyla karşılaştırılan Ueno, kısa sürede Paraguay'ın en dikkat çekici finansal girişimlerinden biri haline geldi.
Banka, haziran ayı itibarıyla yaklaşık 3 milyon müşteriye ulaştığını aktardı. Nüfusu yaklaşık 6,5 milyon olan Paraguay'da bu rakam, ülke nüfusunun neredeyse yarısına karşılık geliyor.
Ueno ayrıca devlet kurumları ve emeklilikle bağlantılı kuruluşlara ait kaynaklar dahil yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu fonunu yönetiyordu.
Ancak bankanın hızlı büyümesi, son aylarda mali denetim kurumlarının dikkatini çekti.
Bankanın ana hissedarı Grupo Vázquez ile bağlantılı şirketlere aşırı miktarda kredi sağladığı iddiaları üzerine inceleme başlatıldı.
Paraguay Merkez Bankası, Ueno'nun asgari ödeme gücü gerekliliklerini karşılamadığını belirleyerek bankaya müdahale etti.
Bu gelişmenin ardından milyonlarca müşteri hesaplarındaki paraya geçici olarak erişemedi.
CUMHURBAŞKANI PEÑA'NIN BANKAYLA BAĞLANTISI NE?
2023 yılında Cumhurbaşkanı seçilen ekonomist Santiago Peña, bankanın ana hissedarı Grupo Vázquez ile geçmişte kurduğu ticari ilişkiler nedeniyle siyasi baskı altında kaldı.
Peña, Mart 2025'e kadar Grupo Vázquez'in hissedarlarından biri olduğunu, ancak bu tarihte şirketteki payını sattığını aktardı.
Ueno yönetimi ise Peña'nın bankada hiçbir zaman doğrudan hissedar veya yatırımcı olmadığını savundu.
Muhalefet milletvekilleri, Cumhurbaşkanı'nı çıkar çatışması, emeklilik fonlarının kötüye kullanılması ve kurumlar aracılığıyla usulsüzlüklerin örtbas edilmesiyle suçladı.
Peña ise hakkındaki iddiaları defalarca reddetti.
Tartışmaların başlangıçta bankacılık düzenlemeleriyle ilgili olduğunu, ancak daha sonra siyasi bir meseleye dönüştürüldüğünü savunan Peña, suçlamaların yargı tarafından ele alınması gerektiğini kaydetti.
Savcılık, perşembe günü yaptığı açıklamada, bankanın çöküşüne ilişkin yürütülen soruşturmada Cumhurbaşkanı Peña'nın da inceleme altında bulunduğunu bildirdi.
Ancak Peña henüz ifade vermeye çağrılmadı.
Soruşturma kapsamında bu hafta Ueno'nun sekiz yöneticisi hakkında yakalama kararı çıkarıldı.
MERKEZ BANKASI BAŞKANI DA İSTİFA ETTİ
Skandalın önemli boyutlarından biri de bankacılık sektöründeki denetim mekanizmalarına ilişkin tartışmalar oldu.
Paraguay Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo'nun daha önce Ueno'nun yöneticiliğini yapmış olması, bankanın büyüme sürecinde yeterince denetlenip denetlenmediği sorularını gündeme getirdi.
Carvallo, merkez bankasının Ueno'yu tasfiye öncesindeki en ağır müdahale mekanizması olan çözümleme sürecine almasının ardından salı günü görevinden istifa etti.
Merkez Bankası ise çıkar çatışması iddialarını reddederek Carvallo'nun ueno ile ilgili bütün kararlardan çekildiğini duyurdu.
Buna rağmen düzenleyici kurumun yürüttüğü incelemeye ilişkin ayrıntıların kamuoyuna yansıması, siyasi baskının artmasına neden oldu.
Milletvekilleri, bankacılık sektörü temsilcileri ve muhalefet yetkilileri, Ueno'nun faaliyetlerinin yeterince denetlenip denetlenmediğini sorguladı.
MİLYONLARCA MÜŞTERİ PARASINA ULAŞAMIYOR
Merkez Bankası, Ueno müşterilerinin hesaplarını diğer finans kuruluşlarına aktarmak için çalışmalar yürüttüğünü duyurdu.
Ancak bu süreç, ülkenin bankacılık sistemi üzerinde ek baskı oluştururken bazı bankacılık uygulamalarında da erişim sorunlarına yol açtı.
Ueno müşterileri ise hâlâ banka hesaplarına erişemiyor.
Hafta boyunca bazı müşteriler, birikimlerini çekebilmek amacıyla bankanın şubeleri önünde toplandı.
Ueno'nun mobil bankacılık odaklı iş modeli, geleneksel bankacılık hizmetlerinden yeterince yararlanamayan kesimlere ulaşmasını sağlamıştı.
Dijital ödeme, tasarruf ve diğer finansal hizmetleri kolaylaştıran banka, özellikle daha önce bankacılık sistemine sınırlı erişimi bulunan Paraguaylılar arasında yaygınlaşmıştı.
Ancak bankanın çöküşü, devlet yardımlarını Ueno üzerinden alan emeklileri de etkiledi.
Yetkililer, mevduatları güvence altına almak ve kamu kaynaklarını korumak amacıyla harekete geçti.
Peña, hafta başında bankanın çöküşünden etkilenen mevduat sahiplerine yapılacak ödemeleri hızlandırmayı amaçlayan yasal düzenlemeyi onaylamıştı.
KRİZ PARAGUAY EKONOMİSİNİ ETKİLER Mİ?
Paraguaylı yetkililer, yaşanan krizin yalnızca Ueno ile sınırlı olduğunu ve ülkenin bankacılık sisteminde daha geniş çaplı bir zayıflığa işaret etmediğini savunuyor.
Bununla birlikte bankanın büyüklüğü ve uluslararası finans kuruluşlarıyla bağlantıları, krizin olası ekonomik sonuçlarına ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Ueno, 2026 yılında yaptığı açıklamada kalkınma kuruluşları, uluslararası fonlar ve sermaye piyasalarından yaklaşık 510 milyon dolarlık finansman sağladığını bildirmişti.
Bu finansmanın 350 milyon dolarlık bölümünü, JPMorgan ve Bank of America öncülüğünde Wall Street'te gerçekleştirilen tahvil ihracı oluşturuyordu.
Paraguay, son yıllarda yatırım yapılabilir seviyede kredi notları elde ederek Güney Amerika'nın ekonomik açıdan görece istikrarlı ve reformlara açık ülkelerinden biri olarak öne çıkmıştı.
Ancak milyonlarca müşteriyi etkileyen bankacılık skandalının ve Cumhurbaşkanı'nın istifasının, ülkenin uluslararası finans piyasalarındaki itibarını uzun vadede nasıl etkileyeceği henüz bilinmiyor.
