Anayasa Mahkemesi, ev, arsa ve tarla gibi taşınmazlarda paydaşların ön alım hakkını kullanırken ödeyeceği bedelin hâkim tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı buldu. İptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecek.
Anayasa Mahkemesi (AYM), paylı mülkiyete konu taşınmazların satışında diğer paydaşlara tanınan ön alım hakkına ilişkin önemli bir karara imza attı. Türk Medeni Kanunu’nda yer alan ve ön alım hakkının kullanılmasında taşınmaz payının rayiç bedelinin hâkim tarafından belirlenmesini öngören hüküm iptal edildi.
Mevcut uygulamada, bir taşınmazdaki paydaşın hissesini üçüncü bir kişiye satması durumunda diğer paydaşlar ön alım haklarını kullanmak için dava açabiliyor. İtiraz konusu düzenleme kapsamında ise dava konusu hissenin rayiç bedeli hâkim tarafından belirleniyor ve ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın bu tutarı tapu giderleriyle birlikte belirlenen süre içinde yatırması gerekiyordu.
Satış bedelinin mahkemece belirlenmesine itiraz
Ntv'nin haberine göre düzenlemenin iptali istemiyle AYM’ye başvuran mahkemeler ve milletvekilleri, rayiç bedelin esas alınmasının hukuki belirsizlik oluşturduğuna vurguladı. Başvurularda, önceki uygulamada satış bedeli ve tapu masrafları üzerinden kullanılan ön alım hakkının yeni düzenlemeyle farklı bir sisteme dönüştürüldüğü ifade edildi.
Yüksek Mahkeme de incelemesinde, tarafların kendi iradeleriyle belirlediği satış bedelinin yerine hâkim tarafından tespit edilen rayiç bedelin esas alınmasının hukuki ilişkinin tarafları arasındaki dengeyi bozduğunu değerlendirdi.
İptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecek
AYM, ön alım hakkının kullanımında rayiç bedelin belirlenmesine ilişkin hükümde yer alan bazı ifadelerin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi. İptal gerekçesinde, düzenlemenin mülkiyet hakkının kullanılmasını sınırlandırdığı ve tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurulmasını engellediği değerlendirmesi öne çıktı.
Resmî Gazete’de yayımlanan karar doğrultusunda iptal hükümleri hemen yürürlüğe girmeyecek; uygulama için 9 aylık süre tanınacak.
