Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile yetişen ilk öğrencilerin 2028'de üniversiteye başlayacak olması, yükseköğretimdeki dönüşüm ihtiyacını acil hâle getirdi. Maarif Platformu'nun yeni çalışması rapora yansıdı. 21 somut çözüm teklifinin yer aldığı raporda Maarif Modeli'nin üniversite aşamasında yarım kalmaması gerektiğine dikkat çekilerek YÖK'e kritik bir çağrıda bulunuldu.
Maarif Platformu tarafından hazırlanan yeni raporda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin üniversitelerle bütünleştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. 2028 yılında yeni müfredatla yetişen öğrencilerin üniversiteye başlayacağını hatırlatan raporda, YÖK'ün yükseköğretim için kapsamlı bir uyum planı ortaya koyması gerektiği vurgulandı.
Prof. Dr. Osman Çakmak ve Doç. Dr. Mehmet Nur Tuğluk'un editörlüğünü yaptığı raporda, Eğitim-Bir-Sen ve İbn Haldun Üniversitesi tarafından düzenlenen Uluslararası Yükseköğretim Kongresi ile Milli Eğitim Bakanlığı ve TOBB iş birliğindeki Dil ve Düşüncede Derinleşme Kongresi'nin çıktıları değerlendirildi.
2028 öncesi üniversitelere kritik çağrı
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 2024-2025 eğitim öğretim yılında kademeli olarak uygulanmaya başlandı. Yeni modelle 9'uncu sınıfa başlayan öğrenciler 2028 yılında üniversiteye geçecek.
Raporda, Milli Eğitim Bakanlığı'nın öğretmen yetiştirme konusunda yeni adımlar attığı ancak YÖK tarafından yükseköğretimi kapsayan, takvimi ve sorumlulukları belirlenmiş bütüncül bir uyum planının henüz ortaya konulmadığı ifade edildi.
Akademik başarı yalnızca yayın sayısıyla ölçülmemeli
Üniversitelerin temel işlevinin yalnızca meslek sahibi bireyler yetiştirmek olmadığına dikkat çekilen raporda, akademik başarının makale ve atıf sayılarıyla sınırlı değerlendirilmesi eleştirildi.
Üniversitelerin toplumsal sorunlara çözüm üretmesi, özgün düşünceler geliştirmesi ve nitelikli insan yetiştirmesi gerektiği vurgulandı. Türkçenin bilim dili olarak güçlendirilmesi ve üniversitelerin kendi medeniyet birikiminden beslenmesi de öneriler arasında yer aldı.
Öğretmenlik kontenjanlarında dikkat çeken tablo
Raporda yer verilen araştırmaya göre 2024 yılında fen bilgisi öğretmenliği kontenjanlarının yüzde 68,5'i, devlet üniversitelerindeki ilköğretim matematik öğretmenliği kontenjanlarının ise yüzde 40,9'u boş kaldı.
Eğitim fakülteleri ile Milli Eğitim Akademisi'nin koordineli çalışması gerektiği belirtilen raporda; liyakat, akademik özgürlük, beyin göçü ve üniversitelerin özerkliği de ele alındı.
Maarif Platformu, yükseköğretimdeki sorunlara yönelik değerlendirmelerini 21 çözüm önerisiyle tamamladı.
"Maarif modeli üniversite kapısında yarım kalmamalı"
22 sayfalık raporun editörlüğünü Prof. Dr. Osman Çakmak ve Doç. Dr. Mehmet Nur Tuğluk üstlendi. Çalışmaya Prof. Dr. Dursun Ali Tökel, Doç. Dr. Gürkan Ergen, Prof. Dr. Ömer Gündoğdu, Prof. Dr. Said Ceyhan ve Prof. Dr. Zekeriya Yerlikaya katkı sundu.
Raporu değerlendiren Maarif Platformu Başkanı Prof. Dr. Osman Çakmak, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin yalnızca bir müfredat değişikliği olarak görülmemesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti:
Çakmak: Önce pusulayı doğru yere çevirmeliyiz
Raporun ortaya koyduğu temel yaklaşımı değerlendiren Maarif Platformu Başkanı Prof. Dr. Osman Çakmak, sorunun yalnızca eğitim süresi veya sınav sisteminden ibaret olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
Çakmak, raporun yükseköğretimde önerdiği bütüncül dönüşüm anlayışının eğitim sisteminin diğer kademeleriyle de ilişkilendirilmesi gerektiğini ifade etti:
Öğretmen yetiştirmede yeni arayış: Tercüme bilgiden özgün maarif anlayışına
Maarif Platformu'nun raporu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin başarısında eğitim fakültelerinin belirleyici rolüne dikkat çekiyor. Öğretmen yetiştirme programlarıyla okulun ihtiyaçları arasındaki uyumun güçlendirilmesi, teori ile uygulamanın bütünleştirilmesi ve kendi eğitim meselelerimizden hareketle özgün bilgi ve yöntemler geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Rapordaki tespitleri değerlendiren Prof. Dr. Osman Çakmak, şu ifadeleri kullandı:
