Küresel çapta yayılan kuş gribi (H5N1) salgını, vahşi yaşam üzerinde yıkıcı etkiler yaratmaya sürüyor. Bilim insanları, en az 40 kuş türünün virüs nedeniyle ciddi tehdit altında olduğunu belirterek salgının bazı türleri yok olmanın eşiğine getirebileceği uyarısında bulundu.
GÜNEY DENİZ FİLLERİNDE AĞIR KAYIP VE IUCN KARARI
Salgının en ağır etkilerinden biri Güney Georgia Adası'ndaki güney deniz fillerinde görüldü. 2025 yılına kadar 53 binden fazla dişi deniz fili kuş gribi nedeniyle hayatını kaybetti. Bu kayıp, türün dünya genelindeki üreme popülasyonunun yarısından fazlasına ev sahipliği yapan ada açısından büyük önem taşıyor. Bazı Güney Atlantik kolonilerinde yeni doğan yavruların yüzde 90'ından fazlası, yetişkin dişilerin ise yaklaşık yarısı öldü.
Yaşanan kayıpların ardından Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), güney deniz filinin koruma statüsünü "en az endişe verici" kategorisinden "hassas" kategorisine yükseltti. Bu karar, bir türün H5N1 salgını nedeniyle doğrudan daha yüksek bir yok olma riski kategorisine alınması açısından bir ilk olma özelliği taşıyor.
DÖRT TÜR İÇİN ALARM VERİLDİ
BirdLife International, kuş gribinin etkilerini daha iyi değerlendirebilmek için büyük skua, kuzey sümsük kuşu, Peru pelikanı ve Humboldt pengueni olmak üzere dört türü yeniden incelemeye aldı. İskoçya'da, dünyanın büyük skua popülasyonunun yarısından fazlası bulunurken, bu kuşların izlenen kolonilerindeki sayı 2021-2023 döneminde yüzde 76 oranında azaldı.
Kuzey sümsük kuşlarının üreme kolonilerinde de ciddi düşüşler kaydedildi. İskoçya'daki Bass Rock kolonisinde 2021-2024 arasında yüzde 43, Galler'deki Grassholm Adası'nda ise 2015-2024 arasında yüzde 47 azalma görüldü. Öte yandan, Şili kıyılarında 2023 yılında yaklaşık 3 bin ölü Humboldt pengueninin bulunması da bilim insanlarını endişelendiren bir diğer gelişme oldu.
"HER TOPLU ÖLÜM YOK OLUŞ ANLAMINA GELMİYOR"
Uzmanlar, toplu hayvan ölümlerinin her zaman doğrudan bir türün yok olacağı anlamına gelmediğini, türlerin nüfusundaki gerçek değişimi belirlemek için salgın öncesi popülasyon verilerinin de bilinmesi gerektiğini vurguluyor. İklim değişikliği, balıkçılık faaliyetleri ve yaşam alanlarının kaybı gibi çevresel faktörlerin de hayvan popülasyonlarını baskı altına aldığını belirten araştırmacılar, özellikle sayıları halihazırda azalmış ve küçük adalarda yaşayan türlerin büyük risk altında olduğuna dikkat çekiyor.
