Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan'ın bölgesel krizlere rağmen direncine dikkat çektiği Türkiye turizminin, son 40 yılın verilerine bakıldığında tarihî bir dönüşüme imza attığı görülüyor. Söz konusu dönüşümün 2018'den sonra geliştirilen yeni stratejilerle daha da güçlendiği göze çarpıyor. Zira iki yıllık pandemi dönemine rağmen 2018-2025 arasında yıllık ortalama yabancı ziyaretçi sayısı, 2000-2017 dönemine göre yaklaşık iki katına ulaştı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan'ın dün düzenlenen 'Enflasyon Raporu 2026-IV Bilgilendirme Toplantısı'nda bölgesel çatışmalara ve jeopolitik gelişmelere rağmen Türkiye turizminin genel görünümünün bozulmadığını vurgulaması, sektörün geldiği noktaya vurguladı.
Sayısal veriler bazen soğuk, bazen de kendi başına destan yazacak kadar güçlü oluyor. Türkiye turizminin son 40 yıllık serüveni, işte o destansı hikâyelerden biri.
Takvim yapraklarını 1986 - 1999 arasına çevirelim. O 14 yıllık dönemde ülkemizi toplam 88 milyon 303 bin 23 yabancı turist ziyaret etmişti. Yıllık ortalama 6 milyon 307 bin 359 kişiye tekabül eden bu rakamlar, o günün şartlarında büyük bir başarı; Türkiye'nin dünyaya açılan yeni yüzünün ilk adımlarıydı.
Ancak asıl kırılma, takvimler 2000'i gösterdiğinde başladı. 2000'den sonrası, Türkiye turizmi için kelimenin tam anlamıyla bir 'Milenyum Çağı' oldu. Altyapı yatırımları, havaalanlarının artırılması/genişletilmesi, tesis kalitesinin ve kalifiye iş gücü oranının yükselmesi ve tanıtım hamleleriyle üst lige çıktık. Rakamların diline bakacak olursak 2000-2017 arasındaki 18 yıllık dönemde Türkiye, 442 milyon 133 bin 349 yabancı ziyaretçiyi ağırladı. Yıllık ortalama yabancı turist sayımız bir önceki döneme (1986-1999) göre yaklaşık olarak dörde katlanarak 24 milyon 562 bin 964 seviyesine ulaştı. Türkiye, bu seviyeyle dünyanın en çok turist çeken ilk 10 ülkesi arasındaki yerini sağlamlaştırmıştı.
2018'den sonra tam da yabancı ziyaretçi sayımız hızla artarken tüm dünyayı evlere kapatan küresel salgın dönemi geldi. Birçok ülke turizmde yaralarını sarmaya çalışırken, Türkiye pandemi sonrasındaki normalleşme sürecinde oldukça yüksek bir artış ivmesi yakaladı. Küresel kısıtlamaların damga vurduğu 2020 ve 2021'i dışarıda bırakıp 2018 - 2025 arasındaki 6 normal turizm yılına baktığımızda ortaya çıkan tablo, Türkiye'nin küresel turizmde bulunduğu mertebeyi net bir şekilde gösteriyor. İki yıllık pandemi dönemine rağmen 2018-2025 arasında yıllık ortalama yabancı ziyaretçi sayısı, bir önceki döneme (2000-2017) göre yaklaşık iki katına ulaştı. Bu 6 yılda ülkemize gelen toplam yabancı turist sayısı 283 milyon 724 bin 600 oldu. Yıllık ortalamamız ise 47 milyon 287 bin 433 ile tarihî bir rekor kırarak A ligine çıktı.
* Yazıda yer alan dönemsel istatistikler yalnızca yabancı ziyaretçileri kapsamakta olup, yurt dışında ikamet eden vatandaşlarımızın Türkiye'ye girişleri bu verilere dâhil edilmemiştir.
Altyapı yatırımları, havalimanı sayısının artırılması/genişletilmesi, tesis kalitesinin ve kalifiye iş gücü oranının yükselmesi ve tanıtım hamleleri; bu sıçramanın tesadüf değil, sistemli bir çalışmanın ve vizyonun eseri olduğunu ortaya koyuyor.
Konuyu havalimanına indirgeyecek olursak sadece İstanbul Havalimanı'nın tam kapasitesiyle devreye girdiği 6 Nisan 2019 ila 31 Aralık 2025 arasındaki yolcu hacminin artışı turizme olan katkısını gözler önüne seriyor. Bunun yanı sıra en çok yabancı turist ağırlayan Antalya'nın havalimanı 12 Nisan 2025'te açılan yeni terminal binalarıyla genişletilirken yolcu kapasitesi yıllık 35 milyondan 82 milyona çıkarıldı.
Bu çalışma ve vizyon, 2018'den itibaren devreye alınan köklü bir strateji değişikliğiyle daha da güçlendirildi. Türkiye bu tarihten itibaren; turizmde ürün ve pazar çeşitliliğini artırmayı, uluslararası tanıtım gücünü geliştirmeyi ve sektörü küresel krizlere karşı bağışıklık sahibi kılmayı hedefleyen yeni bir yol haritasını ortaya koydu.
Bu vizyonun en kritik yapı taşı ise şüphesiz Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 2019'da Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'nın (TGA) kurması oldu. TGA ile birlikte Türkiye'nin uluslararası tanıtım faaliyetleri dönemsel kampanyalar olmaktan çıkıp sürekli, sistemli ve veri odaklı bir yapıya kavuştu. Geleneksel kaynak pazarlarımız korunurken, uzak pazarlar ve yeni coğrafyalara yönelik yoğun tanıtım hamleleriyle ziyaretçi tabanı genişletildi.
Aynı dönemde Türkiye, 'Sadece deniz, kum ve güneş' algısını da kırdı. Kültür ve arkeolojiden gastronomiye, spordan sağlığa, kongre turizminden doğa ve inanç turizmine kadar uzanan 60'ı aşkın farklı turizm ürünü küresel vitrine çıkarıldı. Turizmi 12 aya ve 81 ile yayma hedefi, Türkiye'nin farklı pazarlardaki talep değişimlerine ve bölgesel dalgalanmalara çok daha hızlı uyum sağlamasına olanak tanıdı.
Elbette bu başarı, dikensiz bir gül bahçesinde kazanılmadı. Turizmimizin çağ atladığı dönemlerde yakın coğrafyamızdaki savaşlar, küresel ekonomik daralmalar ve jeopolitik riskler hiç eksik olmadı. Ancak kurulan bu yeni ekosistem sayesinde Türkiye turizmi, artık dış şoklara karşı son derece dayanıklı bir yapıya kavuştu. Bugün turizm, Türkiye ekonomisi için yalnızca döviz kazandıran bir sektör değil; cari dengenin en sağlam sigortası, istihdamın lokomotifi ve Türkiye markasının dünyadaki güçlü kollarından biri konumunda bulunuyor. 1986 - 1999 arasında yılda 6,3 milyon turisti ağırlarken duyduğumuz heyecan, bugün yerini 50 milyonluk ortalamaları konuşan, stratejisiyle krizleri aşan ve hedeflerini daha da yukarı taşıyan özgüvenli bir Türkiye'ye bırakmış durumda.
