1980 siyasetsizleşme ve neoliberal dönem, 2000 siyasete dönüş, 2008 ekonomik kriz ve sonrasında akıllı telefonlar çağı ve sosyal medyanın icadıyla siyasetin iletişim ve örgütlenme biçimi ve üretildiği mekân değiştiriyor, popülizm yükseliyor. Siyasetin bildiğimiz kurumsal yapısı ve konuları zayıflıyor. Duyguları stratejiye dönüştüren siyasi partiler zayıflıyor. Öfke partilerde değil sosyal medyada örgütleniyor. “Devrimcileri olmayan devrim” tanımıyla gelişen olaylar zinciri içinde siyaset Facebook-TikTok-sosyal medya örgütlenmesiyle duygusallaşarak “aşırı siyasallaşma” olarak geri dönüyor.
Jäger, tezinde AK Parti örneğini de incelemiş. Tüm dünyada örgütlü siyaset biterken AK Parti’nin istisna teşkil ettiğini söylemesi doğrusu dikkatimi çekti.
AK PARTİ NEDEN İSTİSNA?
Kitabın tezi Sırbistan seçimlerini kazanan partisiz öğrenciler üzerinden de doğrulanıyor. Fransa’da liseli gençlerin eylemleri, İsrail seçimlerinde Arap Parti’nin yükselişi gibi pek çok örnekle konu bu tezi dikkate almak gerektiğini ortaya koyuyor.
Anton Jäger eski kitle partileri ve güçlü yerel örgütlerin çözüldüğü bir siyaset ikliminde Türkiye’yi ayrı bir yere koyuyor. AK Parti’nin bir taraftan hiperpolitik siyasete uygun davrandığını diğer taraftan da bunun tersine çalışan bir model geliştirdiğini söylüyor. AK Parti’nin ilk dönemlerindeki örgütsel başarısı, mayasının sağlamlığı zamanla ortaya çıkan değişimlere ayak uydurmasını kolaylaştırıyor. Yerelde köklü örgütlenme, ideolojik olarak motive olmuş taban, sürekli teşkilat faaliyeti, siyasi iletişimde süreklilik ve güçlü liderlik AK Parti’yi klasik bir kitle partisinden ayırıyor. Jäger’e göre AK Parti klasik kitle partisiyle modern “catch-all / her şeyi kapsayan” partinin başarılı bir bileşimi. Türkiye’yi ilginç yapan tam olarak bu!
AKTİF SİYASİ KATILIMCI
Sayılar da istisna olma nedenlerini açıklıyor. Temmuz 2026 kayıtlarında AK Parti’nin 11.709.913, CHP’nin ise 1.879.973 kayıtlı üyesi bulunuyor.
Ama burada kritik bir soru ortaya çıkıyor.
11,7 milyon üye ile 11,7 milyon aktif siyasi katılımcı aynı şey değil. Üyelik, teşkilat, katılım, aidiyet, karar süreçlerine etki aynı şey değil. Bir vatandaş partiye kayıtlı olabilir ama toplantıya katılmayabilir. Toplantıya katılabilir ama politika üretimine dahil olmayabilir. Seçim döneminde çalışabilir ama seçim sonrasında teşkilatla ilişkisi azalabilir. Dolayısıyla Türkiye’de araştırılması gereken şey yalnızca “Partilerin kaç üyesi var?” değil: “Bu üyelerin ne kadarı gerçekten siyasal örgütün parçası olarak hareket ediyor?”
Her ne kadar kayıtlı üye sayısı aktif siyasal katılıma eşit olmasa da bu gösterge önemli.
AK Parti yalnızca seçmeni mobilize etmiyor; onu örgütlüyor, bir çerçeve ve hedef veriyor. Mahalle, ilçe, il, genel merkez hattı; kadın ve gençlik yapılanmaları; seçim dönemi dışındaki sürekli teşkilat faaliyetleri; yerel bağlantıları ve yüz yüze seçmen ilişkileri, dijital siyasetten farklı bir siyasal altyapı meydana getiriyor.
Yazar veriler üzerinden bir kıyaslama yapıyor ve AK Parti’nin örgütsel modelinin zaman içerisinde değiştiğini söylüyor. Partinin kitle partisi formatı zamanla catch-all parti karışımına, daha profesyonelleşmiş ve merkezileşmiş bir yapıya dönüşmüş. Seçimlerdeki başarı bu yapının eseri.
Batı’daki siyasal partilerde vatandaş ile lider arasındaki parti, sendika, dernek, yerel teşkilat zinciri giderek ortadan kalkarken Türkiye’de en azından bir büyük siyasi aktör bu fiziksel örgütlenme kapasitesinin önemli bölümünü koruyor. Teşkilat fiziksel olarak varlığını sürdürürken siyasetin gerçek ağırlık merkezi lider, medya ve sosyal medya üçgenine kaydığında örgüt kaybolmuyor; fakat işlevi değişiyor.
Yazara göre AK Parti kitle siyaseti araçlarını dijital çağda kullanmayı başarmış bir parti.
CHP’de ise üye sayısı AK Parti’de olduğu gibi örgütsel siyasi kapasiteye aynı oranda dönüşmüyor.
CHP’nin 2025 Ocak ayında yaklaşık 1,53 milyon olan kayıtlı üye sayısı, 2026 Ocak ayında yaklaşık 1,92 milyona çıkıyor; Temmuz 2026 verisi yaklaşık 1,88 milyon.
Burada yazar soruyor: “Siyasal mobilizasyon örgütsel kapasiteye dönüşüyor mu?” Mitinge katılan, sosyal medyada kampanya yürüten veya belirli bir olay karşısında yoğun biçimde politikleşen insanların ne kadarı kalıcı örgütlü ilişki kuruyor?
Hiperpolitik siyaset döneminin en önemli göstergesi burada devreye giriyor; parti bu politik hareketlilik ile kalıcı, devamlılığı olan örgütsel bağ kuramıyor. Mobilizasyon ile örgütlenme arasındaki bu mesafe siyasal hareketliliğin kalıcı bir güce dönüşmesini engelliyor.
Hiperpolitika teorisinin temelinde toplumun siyasete ilgisini kaybetmesi değil; yoğun siyasi ilginin kalıcı, katılımcı ve politika üreten örgütsel kapasiteye dönüşmemesi yer alıyor.
