Erzurum’da tespih ustaları Cengizhan Çelik ve Kadir Polat, Oltu taşı, kuka ve fildişi gibi materyalleri gümüş ve altın işlemelerle sanat eserine dönüştürüyor. Fiyatları 50 bin ila 100 bin lira arasında değişen tespihler, kimi zaman yapım aşamasındayken alıcı buluyor.
Erzurum’da tespih ustaları Cengizhan Çelik ve Kadir Polat, farklı teknikleri bir arada kullanarak Oltu taşı, kuka ve fildişi gibi materyalleri gümüş ve altın işlemelerle adeta sanat eserine dönüştürüyor.
Yarma sanatı, çakım sanatı, telkâri sanatı, nokta sanatı ve bunun gibi birçok sanatı tespit yapımında kullandıklarını belirten ustalar, bazı tespihlerin daha yapım aşamasında satıldığını dile getirdi.
Müşterinin talebine göre 500 ila 900 delik açılıyor
Erzurum’un Yakutiye ilçesi Pelit Meydanı’ndaki atölyede yarma, çakım, nokta işçiliği, telkâri, oymacılık, gravür ve firuze-mercan sanatları bir araya geliyor. Ustalar, tasarımına göre yapımı 4 gün ile 1 ay arasında değişen tespihler üretiyor.
Fiyatları 50 bin ila 100 bin lira arasında olan tespihler, kimi zaman yapım aşamasındayken alıcı buluyor. İşleme sürecinde her bir tane üzerinde, müşterinin talebine göre 500 ila 900 arasında delik açılıyor. Bu delikler gümüş veya altın materyallerle tek tek dolduruluyor. 33 taneden ve bir imameli bölümden oluşan tespihlerde ise on binlerce noktada ince işçilik gerçekleştiriliyor. Her tespih, tasarıma ve müşterinin isteğine göre hazırlanıyor.
“Türkiye’de, hatta dünyada tek atölyeyiz”
Tespihlerle 9 yaşından bu yana ilgilendiğini ve yaklaşık 24 yıldır bu alanda çalıştığını belirten 33 yaşındaki Cengizhan Çelik, farklı materyaller üzerinde çeşitli işleme tekniklerini uyguladıklarını ifade etti. Gümüş ve altın materyallerin başta geldiğini, bunların yanı sıra fildişi, kuka ve Oltu taşı üzerinde çalıştıklarını ifade etti.
Çelik, "Ortalama tespihin modeline göre bir hafta süren de var, bir ay süren de var, 4 gün süren de var." dedi.
Yarma ve çakım sanatlarını ayrı ayrı icra eden pek çok usta bulunduğunu anlatan Çelik, şöyle devam etti: "Yarma sanatını da icra eden birçok ustamız, çakım sanatını da icra eden birçok ustamız var ama ikisini birleştiren şu anda Türkiye’de, hatta dünyada tek atölyeyiz, tek ekibiz."
Çelik, ürünlerin çoğu zaman hızla alıcı bulduğunu da dile getirdi. "Yapım aşamasında attığımız videolar dâhilinde aynı gece giden ürün bile var daha bitmeden." diyen Çelik, bittikten sonra görüp satın alanların da olduğunu, ürünlerin genellikle hemen gittiğini kaydetti.
Çelik, "bunu Türkiye’de değil, dünyada uzaya çıkalım, farklı yaşam formlarını bulup, onlara soralım, şu anda bu iki sanatı aynı anda icra edebilen başka bir temsilci yok şu an" ifadelerini kullandı.
Fildişi, Oltu taşı ve kuka işleniyor
17 yıldır tespih sektöründe çalışan 30 yaşındaki Kadir Polat ise şu anda Çelik ile birlikte çalıştığını ifade etti. Atölyedeki sanat çeşitliliğinin yalnızca nokta işçiliğinden ibaret olmadığını belirten Polat, nokta işçiliğinin yanı sıra yarma işçiliği, telkâri sanatı, firuze ve mercan sanatı, oymacılık ve gravür işçiliği yapıldığını sıraladı.
Ağırlıklı olarak fildişi, yani ivory diye bilinen materyal üzerinde işleme yaptıklarını anlatan Polat, yarma, çakım ve telkâri işçiliği uyguladıklarını kaydetti. Oltu taşı ağırlıklı ve kuka tespihlerinin de bulunduğunu, şu an yalnızca bu üç materyalle ve gümüş ile altın kullanarak çalıştıklarını aktardı. Başka tespih yapım ustalarının da bulunduğunu, hepsinin kendileri için kıymetli olduğunu ekledi.
Polat, "şu an dediğiniz gibi bulunduğumuz ortam Türkiye’nin en kapsamlı sanat atölyesidir." diye konuştu. Sözlerini şöyle tamamladı: "Baştan sona bütün aşamalarını kendimiz yapıyoruz"
