Bugün saat dokuzu beş geçe, bir okul bahçesinde, bir vapur iskelesinde, işe yetişmeye çalışırken olduğumuz yerde duracağız. Cumhuriyetimizin kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ü, aramızdan ayrılışının 88. yılında özlemle anacağız.
O bir dakikanın ardından gözümüzü biraz uzağa,dünyanın uzak diyarlarına çevirelim. Atatürk’ün adına dünyanın hangi sokaklarında rastlarız? Hangi kıyılarda, hangi meydanlarda karşımıza çıkar? Ve her biri bize nasıl bir hikâye anlatır?
***
Japonya’nın Kuşimoto kasabasında Atatürk heykelinin açılışı, 2010’da Ertuğrul Fırkateyni faciasının 120. yıldönümü için düzenlenen törenler sırasında yapıldı. 1890’da Japonya açıklarında yitirdiğimiz denizcilerin hatırası ile Cumhuriyetimizin kurucusunun adı, bugün aynı kıyıda buluşuyor.
Yeni Zelanda’nın başkenti Wellington’da Atatürk Anıtı için denize bakan bir tepe seçilmiş. Arazinin Gelibolu kıyılarına benzerliği de bu seçimde rol oynamış. Avustralya’nın başkenti Canberra’da ise Atatürk’ün adı, Çanakkale’de savaşan askerlerin hatırasını taşıyan Anzac Parade’de yaşıyor. Bir zamanlar karşı cephelerde savaşan ülkelerin, yıllar sonra birbirlerinin kayıplarını anması, barışın nasıl kurulduğuna dair başlı başına bir ders.
Havana’da liman boyunca yürürken karşınıza çıkan bronz büstün kaidesinde çocukluğumuzdan beri bildiğimiz bir cümle var. “Yurtta sulh, cihanda sulh.” Washington’da, Sheridan Circle yakınındaki heykelde ise Atatürk’ün elinde Nutuk var. Birinde birkaç kelime, ötekinde bir kitap. İkisi de önünden geçen birine Türkiye’nin hikâyesini merak ettirebilir. Meksiko’da bu karşılaşma kentin ana caddelerinden Paseo de la Reforma’da, Şili’nin başkenti Santiago’da ise Atatürk adını taşıyan meydanda yaşanır.
BAZI ŞEHİRLERDE ATATÜRK’ÜN ADI GÜNDELİK HAYATIN İÇİNDE
Belçika’nın Visé kentinde bir meydana, Bangladeş’in başkenti Dakka’da bir caddeye adını vermiş. Hollanda’da Rotterdam ve Utrecht’te de adı sokak tabelalarında karşımıza çıkıyor. Çekya’nın Karlovy Vary kentinde ise izini bir adres levhasından çok, bir otelin geçmişinde sürüyoruz. Mustafa Kemal, henüz kurulmadan önce, 1918’de tedavi için bir süre bu kentte kalmıştı.
Roma ve Bükreş’teki anıtlar, İsrail’deki Atatürk büstü, Kıbrıs’ta Güzelyurt Kaymakamlığı önündeki Atatürk Anıtı da bu coğrafyanın başka durakları. Londra’da ise Atatürk’ün hatırası bir dönem Madame Tussauds’nun balmumu koleksiyonunda yer aldı. Bir meydandan müze salonuna, bir liman caddesinden denize bakan bir tepeye kadar her şehir bu hatıraya kendi içinde bir yer açmış.
Bugün Atamızın adı, Türkiye’den binlerce kilometre uzakta, başka dillerin konuşulduğu kentlerin meydanlarında, caddelerinde, kıyılarında yaşıyor. Bugün saat dokuzu beş geçe biz Onu özlemle anarken, dünyanın dört bir yanındaki o anıtlar Atatürk’ün neden Türkiye’nin sınırlarını aşan bir saygıyla anıldığını hatırlatıyor. Bu saygının ardında, bağımsızlık mücadelesine önderlik eden, egemenliği halka veren bir kuran ve savaşın ardından barışı dış politikasının temeline koyan bir liderin mirası var.
