Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin dış borçlarının 2025 yılında yüzde 5,5 artarak 9,4 trilyon dolarla rekor seviyeye yükseldiğini duyurdu. Bu artışın 2021 yılından bu yana kaydedilen en hızlı yükseliş olduğu bildirildi.
Dünya Bankası tarafından yayımlanan 2026 Uluslararası Borç Raporu'na göre, gelişmekte olan ülkelerin dış borçlarındaki artış, 2022-2024 dönemindeki ortalama yükselişin yaklaşık dört katına çıktı.
Raporda, uluslararası finansmana erişim koşullarının iyileşmesine rağmen borçlanma maliyetlerinin yüksek seviyelerde kalmaya devam ettiği aktarıldı. Özellikle en yoksul ülkelerde artan borç yükünün, eğitim, sağlık ve diğer temel kalkınma yatırımlarına ayrılabilecek kaynakları sınırlandırabileceği vurgulandı.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN DIŞ BORCU REKOR KIRDI
Dünya Bankası raporuna göre, gelişmekte olan ülkelerin dış borç stokundaki yükselişte özel kreditörlerden sağlanan finansman önemli rol oynadı.
Kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları, piyasaların birçok gelişmekte olan ülkeye yeniden açılmasıyla yaklaşık yüzde 35 artarak 251 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, son beş yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Borç artışının en kırılgan ekonomilerde daha hızlı gerçekleştiğine dikkat çekilen raporda, Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) kapsamında imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin dış borcunun yüzde 8,1 artışla 1,3 trilyon dolara yükseldiği bildirildi.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER DAHA YÜKSEK FAİZLE BORÇLANIYOR
Raporda, birçok ülkenin vadesi gelen borçlarını geri ödemek için yeni tahvil ihraç ettiği aktarıldı. Bu yöntemle borçların geri ödeme takvimi yeniden düzenlenirken, toplam borç stokunda önemli bir azalma sağlanamadığı ve yeni finansmanın çoğu zaman daha yüksek faiz maliyetleri oluşturduğu kaydedildi.
2026 yılının ilk aylarına ait veriler, düşük ve orta gelirli ülkelerin yüksek maliyetlere rağmen uluslararası tahvil piyasalarından finansman sağlamaya devam ettiğini gösterdi.
Ağustos ortasına kadar 10'dan fazla ülkenin, 2025 yılının tamamındaki tahvil ihraç miktarını aştığı ifade edildi. Bazı ülkelerin ise yeniden uluslararası piyasalara döndüğü aktarıldı.
IDA kapsamındaki ülkelerin 2025 yılında özel kreditörlerden aldıkları yeni taahhütler için ortalama yüzde 8,2 faiz ödediği bildirildi. Bu oranın 1989'dan bu yana kaydedilen en yüksek seviye olduğu ifade edildi.
Bu ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödediği ortalama faiz oranı ise yüzde 9,4 olarak açıklandı.
Buna karşılık yalnızca Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) imtiyazsız kredi almaya uygun ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödediği ortalama faiz oranı, yüzde 5,8'den yüzde 5,5'e geriledi.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN BORÇ ÖDEMELERİ 1,4 TRİLYON DOLARA ÇIKTI
Dünya Bankası raporunda, küresel faiz oranlarının yüksek seyretmesi nedeniyle borç geri ödeme yükünün artmaya devam ettiği ifade edildi.
Düşük ve orta gelirli ülkelerin anapara ve faiz ödemeleri üst üste beşinci yılda yükseldi. 2025 yılında yüzde 1,9 artan toplam borç servisi ödemeleri 1,4 trilyon dolara ulaştı.
Tahvil sahiplerine yapılan ödemeler de 363 milyar dolara yükseldi. Bu artışta yeni tahvil ihraçlarıyla finanse edilen borç geri alımları ve erken ödemeler etkili oldu.
Rapora göre gelişmekte olan ülkeler, 2022-2025 döneminde yeni finansman yoluyla elde ettikleri tutardan 436 milyar dolar daha fazla borç servisi ödemesi yaptı.
Uzun vadeli borç akışlarında da değişim yaşandı. 2024 yılında 118 milyar dolarlık net çıkış kaydedilirken, 2025 yılında 45 milyar dolarlık net giriş meydana geldi.
DOLARIN DEĞER KAYBI DIŞ BORÇ RAKAMLARINI ETKİLEDİ
Dünya Bankası, döviz kurlarındaki değişimlerin de gelişmekte olan ülkelerin borç stokundaki artışta etkili olduğunu bildirdi.
Raporda, kamu borcu ve kamu garantili borçlardaki 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlasının doların değer kaybetmesinden kaynaklandığı ifade edildi.
Doların diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesi, farklı para birimleri üzerinden alınan borçların dolar cinsinden karşılığını yükseltti.
DÜNYA BANKASI'NDAN BORÇLANMA MALİYETLERİ UYARISI
Dünya Bankası Grubu Baş İstatistikçisi ve Kalkınma Verileri Direktörü Haishan Fu, düşük ve orta gelirli ülkelere özel sektör kaynaklı kredi akışının yeniden başlamasının olumlu olduğunu ifade etti.
Ancak bu ülkelerin daha fazla borçlandığını ve daha yüksek finansman maliyetleriyle karşı karşıya kaldığını vurgulayan Fu, artan borç yükünün uzun vadeli kalkınma yatırımlarına ayrılabilecek kaynakları azalttığına vurguladı.
Fu, borcun sorumlu şekilde yönetilmesinin gelecek nesiller dahil herkesin refah içinde yaşama fırsatına sahip olması açısından önem taşıdığını ifade etti.
