Diyabet denince aklımıza hemen şekerli yiyecekler geliyor, değil mi? Oysa mesele sadece tatlı yemek ya da yememek değil. Diyabetin aslında pek çok belirtisi var. Ama bazen bu belirtileri günlük hayatın yorgunluğuna bağlıyoruz, bazen de hiç fark etmiyoruz. Özellikle tip 2 diyabet, uzun süre belirgin bir şikâyet oluşturmadan ilerleyebiliyor. İşte bu yüzden erken tanı çok önemli.
Üstelik rakamlar düşündüğümüzden çok daha çarpıcı!
Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı verilere göre dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Yani her 9 yetişkinden biri! Daha da önemlisi, yaklaşık 252 milyon kişi diyabetli olduğunun farkında bile değil. Bu sayının 2050 yılında 853 milyona ulaşması öngörülüyor.
Peki, diyabeti nasıl fark edeceğiz? Hangi değerler bize bir şeylerin yolunda gitmediğini söylüyor?
KAN ŞEKERİNİZ KAÇ OLMALI?
Kan tahlili yaptırdınız, sonuçlar elinizde. Peki, hangi değer normal, hangisi diyabet habercisi?
Amerikan Diyabet Derneği'nin (ADA) 2026 yılı güncel kılavuzuna göre iki önemli değere bakalım.
Açlık kan şekeri: En az 8 saat kalori almadan yapılan kan testidir.
100 mg/dL'nin altı: Normal
100–125 mg/dL: Prediyabet, yani diyabet öncesi dönem
126 mg/dL ve üzeri: Diyabet tanı sınırı
HbA1c: Son 2-3 aylık ortalama kan şekeri düzeyimiz hakkında bilgi verir.
%5,7'nin altı: Normal
%5,7–6,4: Prediyabet
%6,5 ve üzeri: Diyabet tanı sınırı
Peki, prediyabet ne demek? Henüz diyabet tanısı almamış olabilirsiniz ama kan şekeriniz normalin üzerine çıkmaya başlamış demektir. İşte bu dönem çok kıymetli! Çünkü doğru beslenme, düzenli hareket ve gerektiğinde kilo kaybıyla tip 2 diyabet gelişme riskini azaltmak mümkün.
Tabii tek bir yüksek sonuç her zaman diyabet tanısı anlamına gelmiyor. Belirgin belirtiler veya ciddi kan şekeri yüksekliği yoksa tanının ikinci bir anormal testle doğrulanması gerekiyor.
Amerikan Diyabet Derneği, risk faktörü bulunmayan yetişkinlerde 35 yaşından itibaren diyabet taramasını öneriyor. Ailede diyabet öyküsü, fazla kilo veya başka risk faktörleri varsa daha erken kontrol gerekebiliyor.
SADECE ŞEKERİ KESMEK YETERLİ Mİ?
Keşke bu kadar kolay olsaydı! Diyabet yönetiminde yalnızca tatlılardan uzak durmak yeterli değil. Karbonhidratın miktarı ve kalitesi, lif tüketimi, düzenli hareket, uyku ve kilo yönetimi bir bütün olarak değerlendirilmeli.
Son yıllarda yeni ilaçlar ve sürekli glukoz ölçüm sistemleriyle diyabet tedavisinde önemli gelişmeler yaşanıyor. Ancak sağlıklı beslenme ve hareket hâlâ tedavinin temel parçaları arasında.
Üstelik herkese uygun tek bir diyabet diyeti de yok. Önemli olan kişinin yaşamına uyum sağlayan, sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmak. Bir diyetisyen ile düzenli görüşmek ve kendine uygun bir program ile hayatını yönetmek.
DERYA BAYKAL DİYABETLE YAŞAMINI ANLATTI
14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında İstanbul The Peninsula Otel'de düzenlenen bir basın buluşmasında diyabetin erken tanısı, tedaviye erişim ve hastalıkla yaşamın getirdiği sorumluluklar konuşuldu.
Sanovel'in diyabet alanındaki 20. yılı dolayısıyla düzenlenen toplantının moderatörlüğünü Derya Baykal üstlendi. Kendisi de diyabetle yaşayan Baykal, hastalığını geç fark ettiğini anlattı.
Ani kilo kaybı ve geceleri tatlı içecek tüketme isteği gibi belirtiler yaşadığını söyleyen Baykal, diyabetle yaşamayı sürekli ilgi isteyen bir bebek taşımaya benzetti.
Aslında çok anlamlı bir benzetme. Çünkü diyabet, yalnızca ilaç kullanmakla değil, her gün verdiğimiz küçük kararlarla da yönetiliyor. Her zaman onu düşünmek gerekiyor, hep kontrol etmekgerekiyor.
Baykal, diyabetle yaşayan bireyler için hareket etmenin, tedaviyi aksatmamanın ve düzenli kan şekeri takibinin önemine de vurguladı.
DİYABET TEDAVİSİNDE YENİ GELİŞMELER
Hekimlerin ve basın mensuplarının katıldığı toplantıda uzmanlar, diyabetin erken teşhisi ve tedavinin sürekliliği üzerine önemli bilgiler paylaştı.
Toplantıda konuşan Sanovel CEO'su Hülya Yalın ise şirketin diyabet alanındaki 20 yıllık çalışmalarından söz ederek yeni tedavi seçeneklerine değindi. Özellikle son yıllarda sıkça konuştuğumuz GLP-1 grubu ilaçları yakın gelecekte ürün portföylerine kazandırmayı hedeflediklerini kaydetti.
Bu ilaçlar, uygun hastalarda kan şekeri kontrolünün yanı sıra kilo yönetiminde de etkili olabiliyor. Ancak her ilaç gibi mutlaka hekim değerlendirmesiyle kullanılmaları gerekiyor.
Toplantıdan aklımda kalan en önemli mesaj ise erken tanının ve hastalığı tanımanın önemi oldu.
Çünkü diyabetle ilgili en büyük sorunlardan biri, bazen hasta olduğumuzu bile bilmememiz.
O yüzden yalnızca ne yediğimize değil, kan değerlerimize de bakalım. Belirti beklemeden risklerimizi öğrenelim.Sağlığımız için bazen yapabileceğimiz en önemli şey, zamanında yaptırdığımız basit bir kan testi olabilir.