COP zirvelerinde genellikle iklim tartışmaları ve küresel emisyon hedefleri gündeme gelirken, küresel finans, ekonomik büyüme, enerji arz güvenliği, yeşil enerji, istihdam, uluslararası ticaret ve daha bir çok başlık da yeniden tanımlanmaktadır.
Hem küresel emisyonların sorumluluğunu taşıyan gelişmiş ekonomilerin hem de dönüşümün mali yükünü omuzlamak zorunda kalan gelişmekte olan ülkelerin ve özellikle enerjide dışa bağımlı ülkelerin bulunması nedeniyle tüm bu konuların konuşulduğu COP zirvelerinin önemi daha da artmaktadır.
FOSİL YEŞİL DÖNÜŞÜMÜ ZORUNLU HALE GETİRİYOR
COP zirvelerinde öne çıkan yenilenebilir enerji yatırımları, fosil enerji kaynaklarına bağımlı olan ülkelerin bu bağımlılıklarını azaltması için stratejik bir fırsattır.
Çünkü enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan gelişmekte olan ülkeler için küresel piyasalarda yaşanan her jeopolitik kriz veya petrol şoku, bu ülkelerde cari açık, bütçe açığı ve enflasyona neden olmaktadır.
Bu da makroekonomik istikrarı tehdit etmektedir.
Dolayısıyla, maliyetli olsa da yeşil dönüşüm zorunlu bir tercih haline gelmektedir.
DÖNÜŞÜMÜN MALİYETİ ADİL DAĞITILMALI
Yeşil dönüşüm zorunlu olacak ama ciddi bir maliyeti de beraberinde getirmektedir.
Bu dönüşümü gerçekleştirecek gelişmekte olan ülkelerin en temel sorunu ise dönüşüm için gerekli olan sermayeye erişim maliyetinin çok yüksek olması yani yeni dönüşüm yatırımlarını piyasa koşullarındaki yüksek faizli kredilerle finanse etmelerinin çok zor olmasıdır.
Özellikle ülkelerin yüksek borç stoku da varsa bunları gerçekleştirmenin de imkanı olmayacaktır.
Bu dönüşümün maliyeti adil dağıtılmadığı sürece, gelişmekte olan ülkelerden ciddi adımlar beklenemez.
Bu nedenle COP zirvelerinde artık vaatler değil, uygun kaynaklara erişimin kolaylaştırılması öncelik olmalıdır.
SINIRDA KARBON TEHDİDİ VE ADİL GEÇİŞ
Diğer yandan, yeşil dönüşümün zorunlu hale getirdiği sınırda karbon düzenleme mekanizması gibi araçlar, yeşil teknolojiye erişemeyen ve enerjisini hâlâ ağırlıklı olarak fosil kaynaklardan sağlayan ülkelerin ihracat olumsuz etkileneceği gibi rekabet güçleri de azalacaktır.
Bu durum, ticaret açığına, üretim kayıplarına ve istihdam kayıplarına neden olmaktadır.
Dolayısıyla, gelişmekte olan ülkelerde yaşanacak yeşil dönüşüm maliyetin ortak paylaşımı için adil geçişi sağlayacak mekanizmaların kurulması artık elzemdir.
