Çevresinden temin ettiği malzemelerle robotik araçlar tasarlayan Aram Kaynak, Anadağ Köyü, Gökçetaş mezrasında yaşıyor ve Seyyid Taha Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde (10’uncu sınıf) eğitim görüyor. “6 kardeşiz. Kendi hayvanlarımız var. İneklerimizi yaylaya götürüyoruz, kış geldi, artık ahırda besleyeceğiz. Bir yandan hayvancılık, bir yandan dersler, burada okumak biraz zor” diye anlatıyor. En sevdiği dersler fizik ve kimya. Çocukluğundan beri teknolojiye meraklı olduğunu söylüyor. 11 yaşında okulda verilen proje ödevleriyle başlayan çalışmalarıysa onu kendi imkânlarıyla yaptığı maket uçak ve drone’u uçurmaya kadar götürmüş. Aram Kaynak’la internet üzerinden buluştuk.
◊ Drone yapma fikri ilk aklına nasıl geldi?�
11 yaşımda okulda verilen proje ödevleriyle başladım. Daha önce de uğraşıyordum biraz. Önce el feneri falan tamir ediyordum. İçini açıp, söküp bakıyordum. İlgimi çekiyordu. Drone uçurmayı, drone almayı düşünüyordum ama pahalı olduğu için kendim yapmak istedim. YouTube’dan falan izledim. O malzemeler olmadığı için yapamadım. Burada insanlardan destek aldım. Kendi bozuk eşyalarını verdiler bana. Onları değerlendirip, bataryalarını çıkarıp drone’a taktım fakat pek başarılı olmadı. Yani uçuyordu ama dengesiz uçuyordu. Sonra biraz para biriktirip kendime malzeme almaya başladım.
‘Motorlarını takıyorum’
◊ İlk drone’unu ne zaman yapıp uçurdun?
İlkini yaptığımda 2023 Aralık ayıydı.
◊ Arkandaki duvarda sarı bir uçak görüyorum. Onu da sen mi yaptın?
Evet, dijital baskıdan 3D çıkarıyorum. İnternet üzerinden sipariş ediyoruz. Motorlarını da kendim yapıp takıyorum.
◊ Bu konularda sana yol gösteren bir öğretmenin var mıydı?
Kendim öğrendim, ilgim vardı. Okulda zaten teknoloji tasarım öğretmenimiz sadece 7’nci sınıfta vardı.
◊ Robotik araçlar tasarlarken ne tür malzeme kullanmayı tercih ediyorsun?
Eskiden fırçalı motor kullanıyordum. Bozuk şarj aletleriyle kendime şarj aleti yapıyordum. Şimdi elektronik mekanizmanın bazılarını internetten satın alıyorum. Gövde olarak pet şişelerin bayağı yardımı dokunuyor. İşimi görüyor. İnşaattan aldığım yalıtım malzemesini, straforu ve köpüğü de kullanıyorum.
◊ Drone’un ilk kez yerden havalanıp uçtuğunda ne hissettin?
Çok heyecanlıydım aslında. Şarjı bitene kadar uçuruyordum. Şarjı bittiğinde hızlıca gidip, şarja takıp tekrar uçuruyordum. Sonra bozuldu, onu tekrar yapmakla uğraştım. O kadar heyecanlıydım ki sabaha kadar uğraştım. Tamir ettim, sonra tekrar uçurdum.
◊ Bugüne kadar kaç tane drone yaptın?
Uçurabildiğim çok fazla değil, 10-15 tanedir.
◊ Her seferinde daha iyi bir şey yapmaya çalışıyorsun herhalde. Hedefin ne?
Tabii. Şu anki hedefim Teknofest’e katılmak, yarışmalara girmek ama olmuyor.
◊ Çıkan haberlerden sonra sana ulaşmak, destek olmak isteyenler oldu mu?
Oldu da çoğu yalandı. Daha bana destek olan biri çıkmadı.
◊ Ailen ve çevrendeki insanlar seni destekliyor mu?
Ailem destek oldu fakat çoğu kişi “Ben de yaparım” gibisinden konuşuyordu. Eskiden desteklemiyorlardı. Daha çok alay ediyorlardı. Ama sonradan haberlere düştüm, daha ilginç şeyler yapmaya çalıştım, artık iyi yorumlar alıyorum.
◊ Senden görüp drone yapmaya başlayan oldu mu?
Burada drone yapan kimse yok. Ama küçük motorlarla ilgilenenler var.
◊ Üretmek için imkânların yanında yaratıcılık ve azim gerekiyor, değil mi?
Bence merakımız varsa her türlü olur.
◊ Başka nelere merakın var, neler yapıyorsun?
Yürüyüş severim. 6 kardeşiz. Kendi hayvanlarımız var. İneklerimizi yaylaya götürüyoruz, kış geldi, artık ahırda besleyeceğiz. Bir yandan hayvancılık, bir yandan dersler, burada okumak biraz zor.
◊ Üniversite için bir hedefin veya hayalin var mı?
Yıldız Teknik Üniversitesi’nde okumak istiyorum ve şu an bunun için çalışıyorum. Başta mekatronik mühendisliği istiyordum ama kazanmam zor. Yazılım, elektronik veya mekanik; üçünden birini seçeceğim.
‘Kontrolü kaybettim ve...’
◊ Hakkâri’de yaşıyorsun. İklim şartı, coğrafi yapısı drone uçurmayı nasıl etkiliyor?
Belli günlerde ve aylarda biraz rüzgâr oluyor fakat beni etkilemiyor. Kışın yağmur ve kar yağıyor. Engebeli dağlar olduğu için bazen drone ya da uçak uçurduğumda kaybediyorum.Taşlara çarpıyor ve kırılıyor veya suya giriyor, bozuluyor, tamir edilemez hale geliyor.
◊ Drone uçururken yaşadığın ilginç olaylar var mı?
Evet. Bir keresinde yaptığım uçağı uçururken dengesiz uçtu. Sonra kontrolünü kaybettim, köye gitti. İnsanlar savaştan gelen uçak, İHA olduğunu sandılar ve korktular. O da bayağı sesli bir uçaktı.
‘Buralarda drone’la ilaçlama gerekiyor’
◊ Yaptığın drone’ları tarımla birleştirerek projeler geliştirmek istediğini okudum. Bu doğru mu?
Evet, tabii ki. Bizim coğrafi koşullarda engebeli araziler olduğu için çoğu zaman burada drone’la ilaçlama gerekiyor. Şu an burada araçların çıkamadığı yerler var. Bunu drone’la devam ettirmek istedim. Aracın üzerine drone koydum. Önce araç gidebildiği yere kadar gidip ilaçlama yapabiliyor. Diğer yerlerde de drone sürüyor.
