Evrendeki uzak yıldızların etrafında dönen ötegezegenlerin keşfinde bilim dünyası bugüne kadar hiç rastlanmamış bir gök olayına tanıklık etti. California Üniversitesi Los Angeles (UCLA) astrofizikçilerinin yürüttüğü ve saygın astronomi dergisi The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlanan yeni araştırmada, Dünya’dan yaklaşık 1.100 ışık yılı uzaklıkta yer alan TOI-2535b adlı dev gezegenin yörünge hareketi sırasında teleskopların görüş açısından tamamen çıktığı belgelendi.
İlk kez 2019 yılında NASA’nın Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) tarafından keşfedilen ve kütlesi Jüpiter’e yakın olan bu "sıcak Jüpiter", yıldızının etrafındaki bir turunu Merkür’den 10 kat daha hızlı biçimde, yalnızca sekiz günde tamamlıyordu.
7 YILLIK TAKİBİN ARDINDAN MART 2026'DA GÖRÜŞ ALANINDAN ÇIKTI
Bilim insanları ötegezegenleri genellikle "geçiş (transit) yöntemi" adı verilen teknikle, yani gezegenin ana yıldızının önünden geçerken yıldız ışığında yarattığı hafif kararmayı ölçerek tespit ediyor. Ancak yedi yıl boyunca hem uzay hem de yer tabanlı teleskoplarla TOI-2535b’yi izleyen astronomlar, gezegenin yıldız diski üzerindeki geçiş rotasının her yıl kademeli olarak yukarı doğru kaydığını gözlemledi.
Gözlem verilerine göre gezegen önce yıldızın kenarını sıyırarak geçmeye başladı, Mart 2026 itibarıyla ise Dünya’nın bakış açısından tamamen uzaklaşarak gözlemlenemez hale geldi.
GÖRÜNMEZ BİR KARDEŞ GEZEGEN KÜTLEÇEKİMİYLE YÖRÜNGEYİ SAPTIRIYOR
Araştırma ekibi, dev gezegenin bu sıradışı "kaybolma" hareketinin arkasındaki fiziksel mekanizmayı da çözdü. Yörünge sapmalarını analiz eden uzmanlar, sistemde henüz doğrudan görüntülenemeyen, yaklaşık Satürn büyüklüğünde ikinci bir dev gezegenin bulunduğunu saptadı.
İki dev gezegen arasındaki şiddetli kütleçekimsel etkileşimin, yörüngeleri tıpkı bir topaç gibi eğik ve yalpalayan bir yapıya zorladığı ifade edildi. Güneş Sistemimizdeki gezegenlerin neredeyse tek bir düzlemde dönmesine karşın, bu sistemdeki gezegenlerin yörünge eğimlerinin en az 5 derece saptığı ve 30 ila 50 yıl süren bu "yalpalama döngüsü" nedeniyle gezegenlerin Dünya'dan görünürlüğünün periyodik olarak değiştiği kaydedildi.
ÖNÜMÜZDEKİ ON YILLARDA YENİDEN ORTAYA ÇIKACAK
UCLA astrofizikçilerinden Samuel Yee ve Erik Petigura, bu gök olayının Ay ve Güneş tutulmalarının gerçekleşme prensibiyle benzerlik taşıdığına vurguladı.
Araştırmacılar tarafından gerçekleştirilen 1 milyon yıllık bilgisayar simülasyonları, iki gezegen arasındaki yörünge rezonansının sistemi parçalanmaktan koruduğunu ve dengelediğini gösterdi. Uzmanlar, TOI-2535b’nin önümüzdeki on yıllarda yörünge salınımını tamamlayarak yeniden teleskopların görüş alanına gireceğini ve bu süreçte gizli kardeş gezegeninin de ilk kez doğrudan gözlemlenebileceğini bildirdi.q