Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN), 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi görüşmeleri öncesinde yayımladığı kapsamlı raporla birinci basamak sağlık hizmetlerindeki derinleşen krizlere vurguladı.
Türkiye’deki toplam hekim müracaatlarının yüzde 41,3’ünün karşılandığı Aile Sağlığı Merkezlerinin (ASM) ağır bir iş yükü altında ezildiğini belirten sendika; çalışanların mali, özlük ve güvenlik haklarının iyileştirilmesi için acil ve kapsamlı bütçe düzenlemeleri talep etti.
ARTAN İŞ YÜKÜ VE AZALAN SIKIŞAN SAĞLIK HİZMETİ
Sağlık Bakanlığı verilerine göre birinci basamak sağlık hizmetlerinin sağlık sistemindeki vazgeçilmez konumu ortadayken, sistemin içinden geçtiği dengesizlikler giderek büyüyor.
AHESEN açıklamasında gebe, lohusa, bebek, çocuk, yaşlı ve kronik hastalık izlemlerinden ulusal aşı programına, kanser taramalarından bulaşıcı hastalık takibine kadar pek çok kritik görevi sırtlayan aile hekimliği çalışanlarının yoğun hasta başvuruları ve idari sorumluluklar altında zorlandığını kaydetti.
Bir hekime düşen muayene süresinin birkaç dakikaya sıkıştırılmasının hem hasta güvenliğini hem de nitelikli hekimlik hizmetini tehlikeye attığına dikkat çeken sendika, hizmet yükü artarken insan kaynağı, zaman ve mali kaynakların aynı oranda güçlendirilmemesinin kabul edilemez bir tablo ortaya koyduğuna vurguladı.
KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİNE YAPILACAK YATIRIM STRATEJİK BİR ZORUNLULUKTUR
Bütçe planlamasında yalnızca hastanelerin ve tedavi edici hizmetlerin değil, hastalıkları ortaya çıkmadan önlemeyi amaçlayan koruyucu sağlık hizmetlerinin de önceliklendirilmesi gerektiğinin altını çizen sendika, birinci basamağa yapılacak yatırımların gereksiz hastane başvurularını azalttığını, erken teşhisi kolaylaştırdığını, acil servislerin yoğunluğunu hafiflettiğini ve uzun vadede sağlık harcamalarını kontrol altına aldığını dile getirdi.
AHESEN bu doğrultuda 2027 bütçesinde birinci basamağa ayrılan kaynakların genel bütçe kalemleri içinde kaybolmak yerine, doğrudan aile hekimliği hizmetlerinin geliştirilmesini hedefleyen izlenebilir ve hesap verebilir ödenekler şeklinde tasarlanmasının beklendiğini kaydetti.
PERFORMANS BASKISINDAN GÜVENLİK AÇIĞINA
AHESEN, çalışanların ekonomik güvencesini ve çalışma huzurunu zedeleyen mevcut uygulamaların 2027 bütçesinde mutlaka ele alınması gerektiğini altını çizdi. Başta performans odaklı, belirsiz ve cezalandırıcı ücretlendirme sistemine son verilerek tüm ek ödemelerin emekliliğe yansıdığı, yoksulluk sınırının üzerinde tek kalem maaş sistemine geçilmesi isteniyor.
AHESEN bunun yanı sıra, yıllık ve hastalık izinlerinde çalışanların omuzuna yüklenen vekil bulma zorunluluğunun ve yaşanan ücret kesintilerinin ortadan kaldırılması; vekâlet hizmetlerinin Sağlık Bakanlığı tarafından kurulacak merkezi bir havuz ve bütçe üzerinden yürütülmesi talep etti.
Sağlıkta şiddet sarmalında güvenlik altyapısından yoksun, açık erişimli ve yoğun ASM'lerde görev yapan çalışanların can güvenliği için tüm merkezlerde kadrolu güvenlik görevlisi istihdam edilmesi, kamera ve panik butonu gibi sistemlerin devlet eliyle kurulması da hayati talepler arasında yer alıyor.
Yıl içinde artan vergi dilimleri nedeniyle eriyen ücretlerin korunması adına gelir vergisi oranının yüzde 15’te sabitlenmesi istenirken, kira, elektrik, su, temizlik ve tıbbi atık gibi enflasyonla tırmanan cari giderlerin çalışanların kişisel bütçesinden karşılanmasına son verilmesi gerektiği ifade ediliyor. Ayrıca, kiralık ve yetersiz binalar yerine standartlara uygun, engelli erişimine elverişli kamu ASM binalarının yapımına bütçeden daha fazla pay ayrılması isteniyor.